ELEKTROMOBILLARDA BATAREYA HIMOYASI MATERIALLARI: KORROZIYA VA SHOVQIN MUAMMOLARI YECHIMLARI
Bo‘riyev Ilyosjon O‘lmas o‘g‘li
Jizzax Politexnika Instituti
Ernazarov Aziz Alibayevich
Jizzax Politexnika Instituti
Abstract
Annotatsiya Maqolada O‘zbekistonga Xitoydan, xususan BYD kompaniyasidan kirib kelayotgan elektromobillarda batareya himoyasi materiallarining korroziya va shovqin (NVH) muammolarini bartaraf etish masalalari ko‘rib chiqiladi. Maqolada BYD elektromobillarini (Song Plus, Chazor) O‘zbekistonda ishlab chiqarilayotgan GM (Chevrolet Tracker va Onix) avtomobillari bilan salon shovqin darajasi bo‘yicha taqqoslash o‘tkazilgan. BYD modellari dvigatel shovqini yo‘qligi sababli salon ichida tinchroq, ammo batareya sovutish ventilyatorlari va yo‘l shovqini yuqoriroq ekanligi aniqlangan. Korroziya himoyasi uchun alyuminiy-kompozit qoplamalar va nanokompozitlar, shovqin kamaytirish uchun porolon-kauchuk panellar va mika-asosidagi materiallar tavsiya etiladi. O‘zbekistonda bu materiallarni mahalliylashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan: rezina NVH elementlarini mahalliy zavodlarda ishlab chiqarish, BYD bilan texnologiya transferi va “O‘zbekiston-2030” strategiyasiga muvofiq subsidiyalar.
Kalit so‘zlar: elektromobil batareyasi, korroziya himoyasi, NVH materiallari, BYD O‘zbekiston, GM taqqoslash, mahalliylashtirish, zamonaviy texnologiyalar.
Abstract The article examines corrosion and noise (NVH) protection materials for battery systems in electric vehicles imported to Uzbekistan. A comparison of BYD models (Song Plus, Chazor) with locally produced GM (Chevrolet Tracker and Onix) vehicles shows BYD’s quieter cabin due to the absence of engine noise, though battery cooling fans and road noise are more noticeable. Recommendations include aluminum-composite coatings for corrosion protection and foam-rubber panels. Practical suggestions for localization in Uzbekistan involve local production of rubber NVH elements, technology transfer with BYD, and subsidies under the “Uzbekistan-2030” strategy.
Keywords: EV battery, corrosion protection, NVH materials, BYD Uzbekistan, GM comparison, localization, modern innovations.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-37-son Farmoni. “O‘zbekiston-2030” strategiyasini amalga oshirish dasturi. 2024.
2. Xasanov B. O‘zbekiston bozorida elektromobillar sonining o‘sish ko‘rsatgichlari // Journal of Transport. TSTU. 2025. №4.
3. “BYD Uzbekistan Factory” rasmiy hisoboti. Jizzax, 2025. https://invest.gov.uz/en/story/43
4. “Elektromobillarga texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash” o‘quv qo‘llanma. Toshkent, 2024
5. BYD O‘zbekistonda batareya mahalliylashtirishni boshlaydi. 2025 yil 26 noyabr. https://kun.uz/en/news/2025/11/26/byd-to-begin-localizing-ev-battery-production-in-uzbekistan
6. CES 2026: ZF presents Active Noise Reduction 2025 // https://press.zf.com/press/en/releases/release_97795.html.
7. New protective layer boosts lithium metal battery performance // Stanford.edu, 2026.
8. Materials for Electric Vehicle Battery Cells and Packs 2026-2036: Technologies, Markets, Forecasts // IDTechEx.com, 2026.
