IQTISODIYOTDA HOSILANING MATEMATIKADA QO‘LLANILISHI
G. Kulmirzayeva
Samarqand davlat arxitektura-qurilsh universiteti
Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada hosila (derivativ) tushunchasining iqtisodiyotda qo‘llanilishi yoritilgan. Xususan, hosilaning iqtisodiy ko‘rsatkichlarning o‘zgarish tezligini aniqlashdagi o‘rni, marjinal tahlil, daromad, xarajat va foyda funksiyalari bilan bog‘liqligi matematik asosda bayon etiladi. Misollar orqali hosila yordamida iqtisodiy jarayonlarni modellashtirish va tahlil qilish usullari ko‘rsatilgan.
Kalit so‘zlar: hosila, iqtisodiy model, marjinal tahlil, elastiklik, daromad, foyda, optimallashtirish, iqtisodiy funksiyalar.
Аннотация. В данной статье рассматривается применение понятия производной в экономике. В частности, на математическом уровне объясняется роль производной в определении темпов изменения экономических показателей, ее связь с предельным анализом, функциями дохода, издержек и прибыли. На примерах показаны методы моделирования и анализа экономических процессов с использованием производных.
Ключевые слова: производная, экономическая модель, предельный анализ, эластичность, доход, прибыль, оптимизация, экономические функции.
Abstract. This article discusses the application of the concept of derivative in economics. In particular, the role of the derivative in determining the rate of change of economic indicators, its relationship with marginal analysis, income, cost and profit functions is explained on a mathematical basis. Examples show methods for modeling and analyzing economic processes using derivatives.
Keywords: derivative, economic model, marginal analysis, elasticity, income, profit, optimization, economic functions.
References
1. Чепмен С. Математика для экономистов.-Москва: Инфра-М, 2018.
2. Самуэльсон П., Нордхаус В. Экономика. -Москва: Вильямс, 2019.
3. Дорофеев Г.В. Высшая математика для экономистов. — Санкт-Петербург: Питер, 2020.
4. Hasanov A., Qodirov M. Iqtisodiyot uchun matematika asoslari.-Toshkent: TDIU nashriyoti, 2022.
5. Chiang A.C. Fundamental Methods of Mathematical Economics.-McGraw-Hill, 2005.
6.Varian H.R. Intermediate Microeconomics: A Modern Approach.-W.W. Norton, 2019.
7. Sydykov B. Matematika va iqtisodiy tahlil asoslari.-Toshkent: Iqtisodiyot, 2021.
