FARG‘ONA VILOYATINING SEYSMIK XAVF XARITASINI YARATISHDA SEYSMOGEN ZONALAR, SEYSMOTEKTONIK POTENSIAL VA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASH

Azimov X.G

Farg‘ona davlat texnika universiteti,

Otajonov U. A.

Farg‘ona davlat texnika universiteti,


Abstract

Annotatsiya. Maqolada Farg‘ona viloyati hududidagi seysmogen zonalarning seysmotektonik xususiyatlari va ularning seysmik potensiali tahlil qilingan. Geologik-geofizik maʼlumotlar hamda seysmik statistik materiallar asosida hududning maksimal ehtimoliy zilzila parametrlari baholandi. Tadqiqot jarayonida seysmogen zonalarni aniqlash va seysmotektonik potensialni baholashda zamonaviy avtomatlashtirilgan seysmik monitoring tizimlari, geografik axborot tizimlari (GIS) hamda raqamli maʼlumotlar bazalaridan foydalanish imkoniyatlari ko‘rib chiqildi.

Kalit so‘zlar: seysmogen zona, seysmik xavf, magnituda, intensivlik, Farg‘ona vodiysi, tektonik kuchlanish, zilzila, favqulodda vaziyatlar, avtomatlashtirilgan monitoring, GIS texnologiyalari, raqamli transformatsiya.

Аннотация. В статье проанализированы сейсмотектонические особенности сейсмогенных зон на территории Ферганской области и их сейсмический потенциал. На основе геолого-геофизических данных и статистических материалов по сейсмичности проведена оценка параметров максимально возможных землетрясений в регионе. В ходе исследования также рассмотрены возможности применения современных технологий автоматизированного сейсмического мониторинга, геоинформационных систем (GIS) и цифровых баз данных при выявлении сейсмогенных зон и оценке их сейсмотектонического потенциала.

Ключевые слова: сейсмогенная зона, сейсмическая опасность, магнитуда, интенсивность, Ферганская долина, тектоническое напряжение, землетрясение, чрезвычайные ситуации, автоматизированный мониторинг, геоинформационные системы (GIS), цифровая трансформация.


References

1. Ibragimov R.N. Seysmogennыe zonы Sredinnogo Tyan-Shanya. T., Fan, 1978, 143 s.

2. Ibragimov R.N. Seysmogennыe zonы Vostochnogo Uzbekistana i seysmicheskoye rayonirovniye// Seysmotektonika nekotorыx rayonov Yuga SSSR. -M.: Nauka, 1976, S.48-72.

3. Gubin I.Ye. Geologiya i zemletryaseniya // Seysmotektonika yujnыx rayonov SSSR. M.: Nauka, 1978. S.5-24.

4. Seysmicheskoye rayonirovaniye i prognoz zemletryaseniy v Uzbekistane. Otv. redaktor Abdullabekov K.N. Tashkent, FAN.2002, 132s.

5. Ibragimov i dr. Seysmotektonicheskiy metod otsenki seysmicheskoy opasnosti i voprosы seysmicheskogo rayonirovaniya. V kn. Seysmicheskoye rayonirovaniye i prognoz zemletryaseniy v Uzbekistane. Tashkent, Gidroingeo, 2002. str.59-75.