SUN'IY INTELLEKT ASOSIDA AVTOMOBIL YO'LLARINI BOSHQARISH
Nishanbayeva Nilufar Raxmadovna
Farg‘ona Davlat Texnika Universiteti
Z.N.Xametov
Farg‘ona Davlat Texnika Universiteti
Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada sun'iy intellekt (SI) texnologiyalari asosida ishlaydigan C-V2X (Cellular Vehicle-to-Everything) tizimining avtomobil yo'llarini boshqarishdagi roli, imkoniyatlari va cheklovlari keng ko'lamda ko'rib chiqilgan. C-V2X — bu 3GPP standarti asosida ishlab chiqilgan, 4G LTE va 5G mobil tarmoqlarida ishlash imkoniyatiga ega bo'lgan zamonaviy aloqa protokoli bo'lib, transport vositalarining bir-biri bilan (Vehicle-to-Vehicle, V2V), yo'l infratuzilmasi bilan (Vehicle-to-Infrastructure, V2I), piyodalar bilan (Vehicle-to-Pedestrian, V2P) va keng tarmoq bilan (Vehicle-to-Network, V2N) real vaqt rejimida muloqotini ta'minlaydi.
Abstract. This paper presents a comprehensive analysis of the role, capabilities, and limitations of the Artificial Intelligence (AI)-driven Cellular Vehicle-to-Everything (C-V2X) system in intelligent road traffic management. C-V2X, standardized by the 3rd Generation Partnership Project (3GPP), is an advanced communication protocol designed to operate over 4G LTE and 5G mobile networks, enabling low-latency, high-reliability, and real-time communication among vehicles (V2V), infrastructure (V2I), pedestrians (V2P), and network entities (V2N).
Kalit so'zlar: sun'iy intellekt, C-V2X, Cellular Vehicle-to-Everything, avtonomlashtirilgan transport, yo'l harakati boshqaruvi, aqlli transport tizimi (ITS), IoV (Internet of Vehicles), 5G aloqa, kiberxavfsizlik, transport optimallashtirish, V2V, V2I, V2P.
Keywords: artificial intelligence, C-V2X, Cellular Vehicle-to-Everything, autonomous transportation, traffic management, intelligent transportation system (ITS), IoV (Internet of Vehicles), 5G communication, cybersecurity, transportation optimization, V2V, V2I, V2P.
References
1. World Health Organization (WHO). (2023). Global Status Report on Road Safety. Geneva: WHO Press.
2. Chen, S., Hu, J., Shi, Y., & Zhao, L. (2020). LTE-V: A TD-LTE-Based V2X Solution for Future Vehicular Network. IEEE Internet of Things Journal, 7(2), 1012-1024.
3. Wang, J., Liu, J., & Kato, N. (2019). Networking and Communications in Autonomous Driving: A Survey. IEEE Communications Surveys & Tutorials, 21(2), 1243-1274.
4. European Environment Agency (EEA). (2023). Transport and Environment Report 2023. Copenhagen: EEA.
5. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 5 oktabrdagi «Raqamli O'zbekiston — 2030» strategiyasi to'g'risidagi PF-6079-sonli Farmoni.
