TABIIY GAZGA QO‘SHIMCHA HAVO BERGANDA DVIGATELLARNING TASHQI TEZLIK XARAKTERISTIKALARINI QURISHNING MUHANDISLIK USULI

A.I.Sultanov

Jizzax politexnika instituti


Abstract

Annotatsiya: Mazkur maqolada tabiiy gazda ishlovchi ichki yonuv dvigatellariga qo‘shimcha havo berish sharoitida ularning tashqi tezlik xarakteristikalarini qurishning muhandislik usuli ishlab chiqilgan. Tadqiqot davomida dvigatelning issiqlik hisobini bajarish va indikator ko‘rsatkichlarini aniqlash uchun Microsoft Excel elektron jadvallaridan foydalanishga asoslangan hisoblash algoritmi taklif etildi. Qo‘shimcha havo ta’minoti tizimining ishlash prinsipi, uning yonish jarayoniga va chiqindi gazlar tarkibiga ta’siri tahlil qilindi. Hisoblash natijalari asosida qo‘shimcha havo berish dvigatel quvvati, aylanish momenti hamda ekologik ko‘rsatkichlariga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi aniqlandi. Taklif etilgan metodika ilmiy tadqiqotlarda hamda oliy ta’lim muassasalarida o‘quv jarayonida foydalanish uchun mo‘ljallangan.

Kalit so‘zlar: Tabiiy gaz, ichki yonuv dvigateli, gaz dvigateli, qo‘shimcha havo ta’minoti, ikkilamchi havo tizimi, tashqi tezlik xarakteristikasi, aylanish momenti, samarali quvvat, yonish jarayoni, aralashma tarkibi, ortiqcha havo koeffitsienti (α), issiqlik balansi, indikator diagramma, o‘rtacha indikator bosim, samaradorlik ko‘rsatkichi, emissiya, chiqindi gazlar zaharliligi, katalitik neytrallashtiruvchi, kislorod sensori, ekologik xavfsizlik, muhandislik hisoblash usuli, matematik model, kompyuter modeli, optimallashtirish, elektron jadval texnologiyasi.


References

1. Karim G.A. Dual-Fuel Diesel Engines. – Boca Raton: CRC Press, 2015. – 350 p.

2. Zhao H. (Ed.). Advanced Direct Injection Combustion Engine Technologies and Development. – Cambridge: Woodhead Publishing, 2009. – 845 p.

3. O‘zbekiston Respublikasi Davlat standarti. Transport vositalaridan chiqadigan zararli moddalarning me’yorlari va sinov usullari. – Toshkent, 2022.

4. Ichki yonuv dvigatellari: Darslik / Tahrir ostida A.Q. Qodirov. – Toshkent: O‘qituvchi, 2019. – 420 b.

5. Abduraxmonov A.A., Yusupov B.M. Gaz dvigatellarining ish jarayonlari va ekologik ko‘rsatkichlari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2021. – 280 b.

6. Zamonaviy dvigatellarda chiqindi gazlarni neytrallash tizimlari bo‘yicha ilmiy maqolalar to‘plami // Respublika ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. – Toshkent, 2023.

Most read articles by the same author(s)