FARG‘ONA SHAHRI AVTOMOBIL TRANSPORTI TIZIMIDA YOQILG‘I SARFI VA EKOLOGIK HOLAT TAHLILI

Z.M. Xametov

Farg‘ona davlat texnika universiteti

M.Sh. Nizоmiddinоvа

Farg‘ona davlat texnika universiteti


Abstract

Annotatsiya. Mazkur ilmiy maqolada Farg‘ona shahri avtomobil transporti tizimida yoqilg‘i sarfi va ekologik holat o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik kompleks hududiy tahlil asosida o‘rganilgan. Tadqiqot jarayonida shahar transport oqimining intensivligi, avtomobillar harakat rejimi, texnik holati hamda yo‘l infratuzilmasining yoqilg‘i sarfiga ta’siri tahlil qilinib, avtomobil transporti tomonidan atmosferaga chiqarilayotgan zararli moddalar ekologik holat indikatorlari orqali baholangan. Ilmiy adabiyotlar tahlili va hududiy ma’lumotlar asosida shahar transport tizimini ekologik va iqtim  sodiy jihatdan takomillashtirish bo‘yicha xulosalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari kelgusida hisob-kitobli va amaliy izlanishlar olib borish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.

Kalit so‘zlar: Farg‘ona shahri, avtomobil transporti, yoqilg‘i sarfi, ekologik holat, transport oqimi, zararli chiqindilar.

Аннотация. В данной научной статье на основе комплексного территориального анализа исследована взаимосвязь между расходом топлива и экологическим состоянием системы автомобильного транспорта города Ферганы. В процессе исследования проанализировано влияние интенсивности транспортных потоков, режимов движения автомобилей, их технического состояния, а также дорожной инфраструктуры на уровень расхода топлива. Экологическое состояние оценено на основе показателей вредных выбросов автомобильного транспорта в атмосферу. На основе анализа научной литературы и территориальных данных разработаны выводы по экологическому и экономическому совершенствованию городской транспортной системы. Результаты исследования могут служить научной основой для проведения дальнейших расчётных и прикладных исследований.

Ключевые слова: город Фергана, автомобильный транспорт, расход топлива, экологическое состояние, транспортный поток, вредные выбросы.

Abstract. This scientific article examines the relationship between fuel consumption and environmental conditions in the urban road transport system of Fergana city based on a comprehensive territorial analysis. The study analyzes the influence of traffic flow intensity, vehicle driving modes, technical condition, and road infrastructure on fuel consumption levels. Environmental conditions are assessed using indicators of harmful emissions released into the atmosphere by road transport. Based on the analysis of scientific literature and territorial data, conclusions are drawn on improving the environmental and economic performance of the urban transport system. The results of the study provide a scientific basis for further analytical and applied research.

Keywords: Fergana city, road transport, fuel consumption, environmental conditions, traffic flow, harmful emissions.


References

1. Musajonov A.A. Avtomobil transporti korxonalarini loyihalash va ekspluatatsiya qilish asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2015. – 320 b.

2. Qodirov A.Q., Ismoilov B.B. Shahar avtomobil transporti tizimini takomi llashtirish masalalari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2018. – 256 b.

3. Kiselev V.V. Экология автомобильного транспорта. – Москва: Транспорт, 2016. – 280 с.

4. Litvinov A.S. Топливная экономичность автомобилей. – Москва: Машиностроение, 2014. – 312 с.

5. Rodrigue J.-P., Comtois C., Slack B. The Geography of Transport Systems. – New York: Routledge, 2020. – 456 p.

6. Button K. Transport Economics. – Cheltenham: Edward Elgar Publishing, 2019. – 380 p.