GIS TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA YER TUZISH LOYIHALARINI AVTOMATLASHTIRISHDA KARTOGRAFIK VIZUALIZATSIYA USULLARINI TAKOMILLASHTIRISH

K.R. Xakimova

Farg‘ona davlat texnika universiteti


Abstract

Annotatsiya: Mazkur maqola masofadan zondlash va GIS texnologiyalari asosida yer tuzish loyihalarini avtomatlashtirish jarayonida kartografik vizualizatsiya usullarini takomillashtirish masalalariga bag‘ishlangan. Tadqiqotda zamonaviy sun’iy yo‘ldosh ma’lumotlari va GIS muhitida bajarilgan avtomatlashtirilgan fazoviy tahlil natijalarini kartografik jihatdan samarali taqdim etishning ilmiy-uslubiy asoslari yoritilgan. Jahon tajribasi va statistik tahlillar asosida an’anaviy, tematik va interaktiv kartografik vizualizatsiya usullarining yer tuzish loyihalarida qo‘llanish samaradorligi solishtirilgan. Olingan natijalar interaktiv kartografik vizualizatsiya fazoviy ma’lumotlarni idrok etish aniqligini oshirishi, qaror qabul qilish vaqtini qisqartirishi hamda xatoliklar darajasini kamaytirishini ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari avtomatlashtirilgan yer tuzish loyihalarida kartografik vizualizatsiyani ilmiy-analitik vosita sifatida qo‘llash zarurligini asoslaydi va amaliy rejalashtirish jarayonlari uchun metodik tavsiyalar beradi.

Kalit so‘zlar: masofadan zondlash, GIS texnologiyalari, yer tuzish loyihalari, avtomatlashtirish, kartografik vizualizatsiya, interaktiv xaritalar, fazoviy tahlil, raqamli yer tuzish, qaror qabul qilish.

Аннотация: Данная статья посвящена вопросам совершенствования методов картографической визуализации в процессе автоматизации проектов освоения земель на основе технологий дистанционного зондирования и ГИС. В исследовании рассматриваются научно-методологические основы эффективного картографического представления результатов автоматизированного пространственного анализа, выполненного в среде ГИС с использованием современных спутниковых данных. На основе мирового опыта и статистического анализа проводится сравнение эффективности традиционных, тематических и интерактивных методов картографической визуализации в проектах освоения земель. Полученные результаты показывают, что интерактивная картографическая визуализация повышает точность восприятия пространственных данных, сокращает время принятия решений и снижает уровень ошибок. Результаты исследования обосновывают необходимость использования картографической визуализации как научно-аналитического инструмента в автоматизированных проектах освоения земель и предоставляют методические рекомендации для практических процессов планирования.

Ключевые слова: дистанционное зондирование, технологии ГИС, проекты освоения земель, автоматизация, картографическая визуализация, интерактивные карты, пространственный анализ, цифровое освоение земель, принятие решений.

Abstract: This article is devoted to the issues of improving cartographic visualization methods in the process of automating land development projects based on remote sensing and GIS technologies. The study covers the scientific and methodological foundations of effective cartographic presentation of the results of automated spatial analysis performed in a GIS environment using modern satellite data. Based on world experience and statistical analysis, the effectiveness of traditional, thematic and interactive cartographic visualization methods in land development projects is compared. The results obtained show that interactive cartographic visualization increases the accuracy of spatial data perception, reduces decision-making time and reduces the level of errors. The results of the study justify the need to use cartographic visualization as a scientific and analytical tool in automated land development projects and provide methodological recommendations for practical planning processes.

Keywords: remote sensing, GIS technologies, land development projects, automation, cartographic visualization, interactive maps, spatial analysis, digital land development, decision-making.


References

1. Enemark S., Bell K. C., Lemmen C., McLaren R. Fit-for-Purpose Land Administration. 2nd ed. Copenhagen: International Federation of Surveyors (FIG), 2014. 44 p.

2. UN-Habitat. Fit-For-Purpose Land Administration: guide. Nairobi: United Nations Human Settlements Programme (UN-Habitat), 2016. (Elektron resurs). Kirish sanasi: 18.12.2025.

3. Crommelinck S., Bennett R., Gerke M., Nex F., Yang M. Y., Vosselman G. Review of Automatic Feature Extraction from High-Resolution Optical Sensor Data for UAV-Based Cadastral Mapping // Remote Sensing. 2016. Vol. 8, No. 8. Art. 689.

4. Luo X., Bennett R. M., Koeva M., Lemmen C. Investigating Semi-Automated Cadastral Boundaries Extraction from Airborne Laser Scanned Data // Land. 2017. Vol. 6, No. 3. Art. 60.

5. ISO 19152:2012. Geographic information — Land Administration Domain Model (LADM). Geneva: International Organization for Standardization, 2012.

6. U.S. Geological Survey. Landsat 9 (ver. 1.3, August 2022): U.S. Geological Survey Fact Sheet 2019–3008. Reston, VA: USGS, 2019. 2 p.

7. European Space Agency. Sentinel-2: mission overview (13 spektral diapazon, 290 km swath, 5-day revisit).

8. MacEachren A. M. How Maps Work: Representation, Visualization, and Design. New York: Guilford Press, 1995. 513 p.

MacEachren A. M., Kraak M.-J. Research Challenges in Geovisualization // Cartography and Geographic Information Science. 2001. Vol. 28, No. 1. P. 3–12.