LEKSIK BIRLIKLAR SEMANTIKASIDA DENOTATIV VA KONNOTATIV MA’NOLARNING MIKROSINTAGMATIK IFODALANISHI

Abdirazakova Z.K.

Samarqand Davlat Chet Tillar Instituti


Abstract

Annotatsiya. Maqolada leksik birliklardagi denotativ va konnotativ ma’nolarning mikrosintagmatik darajada (nutq zanjirida) namoyon bo‘lishi tadqiq etiladi. So‘z semantikasi dinamik hodisa ekanligi, kontekst ta’sirida valentlikning o‘zgarishi va yangi ma’no qirralarining shakllanishi tahlil qilingan. Shuningdek, denotatsiyaning axborot uzatish, konnotatsiyaning esa subyektiv munosabat ifodalashdagi o‘rni yoritiladi.

Kalit so‘zlar: denotatsiya, konnotatsiya, mikrosintagmatika, semantika, valentlik, kontekst, leksik ma’no

Аннотация. В статье исследуется проявление денотативных и коннотативных слоев значения лексических единиц на микросинтагматическом уровне (в речевой цепи). Обосновывается, что семантика слова является динамическим явлением, анализируется изменение валентности и формирование новых смысловых оттенков под влиянием контекста. Также освещается роль денотации в передаче информации и коннотации в выражении субъективного отношения говорящего. 

Ключевые слова: денотация, коннотация, микросинтагматика, семантика, валентность, контекст, лексическое значение.

Abstract.This article investigates the manifestation of denotative and connotative layers of meaning within lexical units at the microsyntagmatic level (speech chain). It establishes that word semantics is a dynamic phenomenon, analyzing how valency changes and new shades of meaning emerge under the influence of context. Furthermore, the role of denotation in conveying information and connotation in expressing the speaker's subjective attitude is highlighted. 

Keywords: denotation, connotation, microsyntagmatics, semantics, valency, context, lexical meaning.


References

1. Ne’matov H., Rasulov R. O‘zbek tili sistem leksikologiyasi asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 1995. – 128 b. Ziyo.uz kutubxonasi.

2. Mirtojiyev M. O‘zbek tili semantikasi. – Toshkent: Mumtoz so‘z, 2010. – 288 b.

3. Lafasov M. Leksikologiya va semasiologiya. – Toshkent: Fan, 2012. – 190 b.

4. Tursunov U., Muxtorov J., Rahmatullayev Sh. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: O‘zbekiston, 1992. – 390 b.

5. Shomaqsudov A. va boshq. O‘zbek tili stilistikasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 1983. – 248 b.

6. Hojiyev A. Tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2002. – 165 b.