PARALLEL KORPUSLAR SINONIMLARNI O‘RGANISH AFZALLIKLARI VA BOSQICHLARI

G. Hasanova

O‘z DJTU


Abstract

Annotatsiya. Mazkur maqolada sinonimiyani parallel korpuslar asosida tadqiq etishning nazariy asoslari, lingvistik imkoniyatlari, qo‘llaniladigan metodologik yondashuvlar hamda mavjud ilmiy cheklovlar yoritiladi. Parallel tarjima matnlari sinonim birliklarning yashirin semantik farqlarini aniqlashda muhim empirik manba sifatida xizmat qilishi ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, parallel korpus asosida sinonimlarni o‘rganish bosqichlari, ya’ni korpus tuzish, moslashtirish (alignment), kalit so‘z(node) asosida qidirish, chastota va tarjima variantlarini tahlil qilish metodlari izohlanadi.

Kalit so‘zlar: sinonimiya, leksik-semantik differensiya, parallel korpus, tarjima asimmetriyasi, node-based tahlil, ekvivalentlik, semantik komponent, korpus lingvistikasi.

Abstract. This article discusses the theoretical foundations, linguistic possibilities, applied methodological approaches, and existing scientific limitations of studying synonymy based on parallel corpora. It is shown that parallel translation texts serve as an important empirical source for identifying hidden semantic differences of synonymous units. It also explains the stages of studying synonymy based on parallel corpora, namely, corpus construction, alignment, keyword (node) search, frequency and translation variant analysis methods.

Keywords: synonymy, lexical-semantic difference, parallel corpus, translation asymmetry, node-based analysis, equivalence, semantic component, corpus linguistics.


References

1. Apresjan Yu.D. Sinonimiya i sinonimy. – Dordrecht: Reidel, 1973.

2. Baker M. Corpora in Translation Studies. – Target, 1995.

3. Baker M. Corpus-based Translation Studies. – 1996.

4. Catford J. A Linguistic Theory of Translation. – London, 1965.

5. Cruse D. Lexical Semantics. – Cambridge, 1986.

6. Edmonds P., Hirst G. Near-Synonymy and Lexical Choice. – Computational Linguistics, 2002.

7. Hojiev A. O‘zbek tilida sinonimlar. – Toshkent, 1985.

8. House J. Translation Quality Assessment. – Routledge, 2015.

9. Johansson S. Seeing through Multilingual Corpora. – 2007.

10. Komilov N. Tarjima nazariyasi. – Toshkent, 2014.

11. Laviosa S. Corpus-based Translation Studies. – 2002.

12. Lyons J. Linguistic Semantics. – 1995.

13. Mikhailov M., Cooper R. Corpus Linguistics for Translation Studies. – 2016.

14. Sinclair J. Corpus, Concordance, Collocation. – Oxford, 1991.

15. Shoabdurahmonov Sh. O‘zbek leksikologiyasi. – Toshkent, 1999.

16. To‘ychiyeva D. Korpus lingvistikasi asoslari. – Toshkent, 2020.