KAR VA ZAIF ESHITUVCHI O‘QUVCHILARNI TARBIYALASHDA TARBIYACHI-PEDAGOGLARNING VAZIFALARI

S.B.Djurayeva

Jizzax davlat pedagogika universiteti


Abstract

Annotatsiya.Ushbu maqolada kar va zaif eshituvchi o‘quvchilarni tarbiyalash jarayonida tarbiyachi-pedagoglarning o‘rni, vazifalari va mas’uliyati ilmiy-pedagogik jihatdan yoritilgan. Inklyuziv va maxsus ta’lim sharoitida eshitishida nuqsoni bo‘lgan o‘quvchilarning nutqiy, psixologik, ijtimoiy hamda shaxsiy rivojlanishini ta’minlashda surdopedagogik yondashuvlarning ahamiyati asoslab berilgan. Shuningdek, pedagog, ota-ona va jamiyat hamkorligining tarbiyaviy jarayondagi o‘rni tahlil qilingan.

Kalit so‘zlar: kar va zaif eshituvchi o‘quvchilar, surdopedagogika, tarbiyachi-pedagog, inklyuziv ta’lim, korreksion-tarbiyaviy ishlar, ijtimoiy moslashuv.

Аннотация. В статье рассматриваются основные задачи и профессиональная деятельность воспитателя-педагога в процессе воспитания глухих и слабослышащих учащихся. Раскрыта роль сурдопедагогики в обеспечении речевого, психологического и социального развития детей с нарушениями слуха в условиях специального и инклюзивного образования. Особое внимание уделено коррекционно-воспитательной работе, а также взаимодействию педагога, семьи и образовательной среды.

Ключевые слова: глухие и слабослышащие учащиеся, сурдопедагогика, воспитатель-педагог, инклюзивное образование, коррекционно-воспитательная работа, социальная адаптация.

Abstract.This article analyzes the key roles and responsibilities of educators in the upbringing of deaf and hard-of-hearing students. The importance of surdopedagogical approaches in supporting the speech, psychological, social, and personal development of learners with hearing impairments within special and inclusive education settings is substantiated. The study also highlights the significance of collaboration between teachers, parents, and society in the educational and corrective process.

Keywords: deaf and hard-of-hearing students, surdopedagogy, educator, inclusive education, corrective education, social adaptation.


References

1. Bog‘danova T.G. Surdopsixologiya. – M.: Akademiya, 2002. – 159 b.

2. Mamarajabova Z.N. Kar va zaif eshituvchi bolalar psixologiyasi. – Toshkent: TDPU, 2018.

3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarori. “Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga ta’lim berishga oid Nizomlarni tasdiqlash to‘g‘risida”, 2021 yil 12 oktabr, 638-son. .

4. “Ta’lim to‘g‘risida” O‘zbekiston Respublikasi Qonuni, 23.09.2020 y. (IX bob, 34-modda. Inklyuziv ta’lim).

5. Feyzullayeva Sh.Sh. Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar bilan olib boriladigan korreksion ishlar. – T.: TDPU, 2024. – 120 b.

6. Turdiyeva D. Maxsus pedagogika (darslik). – T.: “Ilm ziyo”, 2021. – 240 b.

7. Abdullayeva N.O. Surdopedagogikaning O‘zbekistondagi rivojlanishi // “Education and Innovation” jurnali, 2025, №3. .

8. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. Maxsus va inklyuziv ta’limni rivojlantirish konsepsiyasi, 2020-2025. (Tasdiqlangan 2020 y. 13 okt.)