O‘ZBEK TILIDAGI TARIXIY ASARLARNING INGLIZCHA TARJIMALARIDA JUFT SO‘ZLARNING ADEKVAT AKS ETTIRILISHI MASALASI
O.I.Ismoilova
Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti
Abstract
Annotatsiya. Mazkur maqolada tarixiy asarlarda uchraydigan juft so‘zlarning ingliz tiliga tarjima qilinishi masalasi tadqiq etiladi. P.Qodirovning “Yulduzli tunlar” asari I.To‘xtasinov va C.Ermakova tomonidan amalga oshirilgan inglizcha tarjimalar misolida qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda juft so‘zlarning semantik, stilistik va funksional xususiyatlari, ularning tarjimada aks etish darajasi hamda tarjimonlar tomonidan qo‘llangan leksik va grammatik transformatsiyalar yoritiladi. Tadqiqot natijalari tarixiy-badiiy asarlar tarjimasida juft so‘zlarni adekvat ifodalash uchun funksional ekvivalent, kontekstual sinonim hamda tasviriy va izohli tarjima usullaridan foydalanish muhimligini ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar: juft so‘zlar, binomial birliklar, tarixiy-badiiy asar tarjimasi, leksik va grammatik transformatsiyalar, semantik ekvivalentlik, stilistik ta’sirchanlik, funksional ekvivalent.
Аннотация. В данной статье исследуется проблема перевода парных слов, встречающихся в исторических произведениях, на английский язык. В частности, проводится сопоставительный анализ перевода романа П. Кадырова «Звёздные ночи» на примере английских переводов, выполненных И.Тухтасиновым и К.Ермаковой. В исследовании рассматриваются семантические, стилистические и функциональные особенности парных слов, степень их отражения в переводе, а также лексические и грамматические трансформации, применяемые переводчиками. Результаты исследования показывают, что для адекватной передачи парных слов в переводе историко-художественных произведений важное значение имеют использование функциональных эквивалентов, контекстуальных синонимов, а также описательных и пояснительных приёмов перевода.
Ключевые слова: парные слова, биномиальные единицы, перевод историко-художественных произведений, лексические и грамматические трансформации, семантическая эквивалентность, стилистическая выразительность, функциональный эквивалент.
Abstract. This article examines the problem of translating paired words occurring in historical literary works into English. In particular, a comparative analysis is conducted based on the English translations of P.Qodirov’s Starry Nights by I. To‘xtasinov and C.Ermakova. The study explores the semantic, stylistic, and functional characteristics of paired words, the extent to which they are rendered in translation, and the lexical and grammatical transformations employed by translators. The findings of the research demonstrate that the adequate rendering of paired words in the translation of historical and literary works requires the use of functional equivalents, contextual synonyms, as well as descriptive and explicative translation methods.
Keywords: paired words, binomial units, translation of historical and literary works, lexical and grammatical transformations, semantic equivalence, stylistic expressiveness, functional equivalent.
References
1. Qodirov P. Yulduzli tunlar. – T.: Yoshlar matbuoti, 2023. – 464 b. – B.9.
2. Qodirov P. Starry nights Babur. Novel / translated by Tukhtasinov I., Yoldoshev U., Khamidov A. – Samarkand: SamSIFL, 2019. – 446 p. – P.11.
3. Qodirov P. Babur Starry Nights / translated by C.Ermakova. – T.: Karimov Foundation; Paris: Nouveau monde edition, 2021. – 556 p. – P.25.
4. Fazildinova S. The ways and features of translating binomial pairs from Uzbek into English (on the material of “Farhod and Shirin” by Alisher Navoi) GOSPODARKA I INNOWACJE. Volume: 34/2023. Economy and Innovation. – P.68.
5. Malkiel Y. Studies in Irreversible Binomials. Essays on Linguistic Themes. Univ. of California Press, 1968. – P.456.
6. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. – T.: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi. 2022. – B.613
