TILSHUNOSLIKDA ONOMATOPIK BIRLIKLARNING NAZARIY TADQIQI
O.B.Kayumova
O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti
Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada tilshunoslikda onomatopik birliklarning nazariy jihatdan o‘rganilishi tahlil qilinadi. Onomatopik birliklar til tizimida tovushga taqlid asosida shakllangan leksik birliklar sifatida ko‘rib chiqilib, ularning paydo bo‘lish manbalari, semantik xususiyatlari va nutq jarayonidagi funksional ahamiyati yoritiladi. Tadqiqotda onomatopik birliklarning fonetik, leksik-semantik va pragmatik jihatlari mavjud ilmiy qarashlar asosida umumlashtiriladi. Shuningdek, ularning til va nutqdagi ifodaviylikni kuchaytirishdagi o‘rni ochib beriladi. Maqola natijalari onomatopik birliklarni chuqurroq o‘rganishda nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Abstract. onomatopiya, onomatopik birliklar, tovushga taqlid, leksik-semantik xususiyatlar, fonetika, nutq, til tizimi, lingvistik nazariya
Аннотация. В статье рассматриваются теоретические основы изучения ономатопеи в лингвистике. Ономатопея трактуется как особый класс лексических единиц, сформированных на основе звуковой имитации в системе языка. Освещаются источники её происхождения, семантические характеристики и функциональная значимость в процессе речевой коммуникации. На основе существующих научных подходов обобщаются фонетические, лексико-семантические и прагматические аспекты анализа ономатопеи. Особое внимание уделяется её роли в повышении выразительности и образности языка и речи. Полученные результаты могут служить теоретической базой для дальнейших углублённых исследований ономатопеи.
Ключевые слова: ономатопея, звуковая имитация, лексико-семантические особенности, фонетика, прагматика, речь, языковая система, лингвистическая теория.
Abstract.This article examines the theoretical foundations of the study of onomatopoeia in linguistics. Onomatopoeia is viewed as a class of lexical units formed through sound imitation within the language system. The paper highlights the sources of their origin, semantic characteristics, and functional significance in speech. Based on existing linguistic research, the study synthesizes phonetic, lexical-semantic, and pragmatic approaches to the analysis of onomatopoeic units. Particular attention is given to their role in enhancing expressiveness and imagery in both language and speech. The findings of the article provide a theoretical framework for further in-depth investigations of onomatopoeia.
Keywords: onomatopoeia, sound imitation, lexical-semantic features, phonetics, pragmatics, speech, language system, linguistic theory.
References
1. Abduazizov A. Tilshunoslikka kirish. – Toshkent: O‘qituvchi, 2010. – 178 b
2. Rahmatullayev Sh. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Universitet, 2006. – 390 b
3. Yo‘ldoshev M. Badiiy matn va uning lingvistik tahlili. – Toshkent: Fan, 2008. – 248 b
4. Karimov S. Umumiy tilshunoslik masalalari. – Toshkent: Akademnashr, 2015. – 327 b
5. Saussure F. de. Umumiy tilshunoslik kursi. – Toshkent: Fan, 2004. – 330 b
6. Lyons J. Language and Linguistics. – Cambridge: Cambridge University Press 1995.
7. Crystal D. A Dictionary of Linguistics and Phonetics. – Oxford: Blackwell, 2008.
8. Hockett C. A Course in Modern Linguistics. – New York: Macmillan, 1958. – 420 b
