AXBOROT TEXNOLOGIYALARI XAVFSIZLIGI KONTEKSTIDA TALABA YOSHLARDA MEDIAKOMPETENTLIKNI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK MEXANIZMALARI

A.A. O‘razova

JDPU


Abstract

Annotatsiya. Ushbu maqola oliy ta'lim talabalarida media kompetensiyasini rivojlantirishning pedagogik mexanizmlarini o‘rganadi, xususan, axborot texnologiyalari (IT) xavfsizligi bilan kesishishga e'tibor qaratadi. Murakkab kibertahdidlar va raqamli noto‘g‘ri ma'lumotlar davrida media kompetensiyasi nafaqat tanqidiy tahlil va ommaviy axborot vositalarini axloqiy yaratishni, balki raqamli platformalardan xavfsiz va mas'uliyatli foydalanishni ham qamrab olishi kerak. Tadqiqot media savodxonligi maqsadlarini IT xavfsizligi tamoyillari bilan birlashtirgan integratsiyalashgan pedagogik asosni taklif qiladi.

Kalit so‘zlar: Media kompetensiyasi, pedagogik mexanizmlar, axborot texnologiyalari xavfsizligi, raqamli barqarorlik, kiberxavfsizlik haqida xabardorlik.

Аннотация.  В данной статье рассматриваются педагогические механизмы развития медиакомпетентности у студентов высших учебных заведений с акцентом на её взаимосвязь с информационной безопасностью в сфере информационных технологий (IT). В условиях сложных киберугроз и распространения цифровой дезинформации медиакомпетентность должна включать не только критический анализ и этическое создание медиаконтента, но и безопасное и ответственное использование цифровых платформ. В исследовании предлагается интегрированная педагогическая модель, объединяющая цели медиаграмотности с принципами IT-безопасности.

Ключевые слова: медиакомпетентность, педагогические механизмы, информационная безопасность в сфере информационных технологий, цифровая устойчивость, осведомлённость в области кибербезопасности.

Abstract.This article examines pedagogical mechanisms for developing media competence among higher education students, with particular emphasis on its intersection with information technology (IT) security. In an era of complex cyber threats and digital misinformation, media competence should encompass not only critical analysis and the ethical creation of media content, but also the safe and responsible use of digital platforms. The study proposes an integrated pedagogical framework that combines media literacy objectives with IT security principles.

Keywords: media competence, pedagogical mechanisms, information technology security, digital resilience, cybersecurity awareness.


References

1. O‘zbekiston Respublikasi hukumati. (2020). “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi va uni amalga oshirish bo‘yicha harakatlar rejasi. O‘zbekiston Respublikasi Hukumati.

2. Anvar, M. (2021). Xodimlarning kiberxavfsizlik xulq-atvorida gender farqlari. Inson xulq-atvori va kompyuterlar (Computers in Human Behavior), 437–443.

3. Chang, Y. K. (2022). Raqamli media savodxonligi shkalasi: ishlab chiqilishi va validatsiyasi. Ommabop media psixologiyasi (Psychology of Popular Media), 155–164.

4. Hobbs, R. (2017). Post-haqiqat (post-truth) davrida o‘qitish va o‘rganish. Ta’lim yetakchiligi (Educational Leadership), 26–31.

5. Mihailidis, P., & Viotty, S. (2017). Raqamli madaniyatda tarqaluvchan tomosha: fuqarolik ifodasi, soxta yangiliklar va “post-fakt” jamiyatda mediasavodxonlikning o‘rni. Amerika xulq-atvor fanlari jurnali (American Behavioral Scientist), 441–454.

6. Pangrazio, L., & Sefton-Green, J. (2020). “Ma’lumotlar savodxonligi”ning ijtimoiy foydasi. Ta’lim, media va texnologiya (Learning, Media and Technology), 208–220.