O‘ZBEK HIKOYACHILIGIDA “KICHIK ODAM” OBRAZINING CHUQUR TALQINI

M.S. Maxmadaliyeva

Turon universiteti


Abstract

Annotatsiya. O‘zbek hikoyachiligida “kichik odam” obrazining rivojlanishi va chuqur talqini ko‘rib chiqiladi. Abdulla Qahhor, Said Ahmad, Tog‘ay Murod, Pirimqul Qodirov, Isajon Sulton kabi yozuvchilar asarlarida bu obrazning milliy ruhiyat, Sharq falsafasi va tasavvuf bilan boyitilgan talqini tahlil etiladi. Oddiy insonning ichki dunyosining ulkanligi, ruhiy mustaqilligi va insoniy qadr-qimmati markaziy mavzu sifatida yoritiladi.

Kalit so‘zlar: kichik odam, o‘zbek hikoyachiligi, ruhiy mustaqillik, insoniy qadr-qimmat, Sharq falsafasi, vijdon azobi, tasavvuf an’anasi.

Аннотация. В статье рассматриваются развитие и глубокая интерпретация образа «маленького человека» в узбекской новеллистике. На материале произведений Абдуллы Каххара, Саида Ахмада, Тогая Мурода, Пиримкула Кадырова, Исаджона Султана анализируется трактовка данного образа, обогащённая национальным менталитетом, восточной философией и суфийской традицией. В центре внимания — внутреннее величие простого человека, его духовная независимость и человеческое достоинство.

Ключевые слова: маленький человек, узбекская новеллистика, духовная независимость, человеческое достоинство, восточная философия, муки совести, суфийская традиция.

Abstract. The article explores the development and profound interpretation of the image of the “little man” in Uzbek short prose. Based on the works of Abdulla Qahhor, Said Ahmad, Togay Murod, Pirimqul Qodirov, and Isajon Sulton, the study analyzes interpretations enriched by national mentality, Eastern philosophy, and the Sufi tradition. The inner greatness of the ordinary individual, spiritual independence, and human dignity are highlighted as central themes.

Keywords: little man, Uzbek short prose, spiritual independence, human dignity, Eastern philosophy, pangs of conscience, Sufi tradition.


References

1. Qahhor A. Tanlangan asarlar (hikoyalar). – Toshkent: Sharq, 1970. – 512 b.

2. Said Ahmad. Tanlangan hikoyalar. – Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1985. – 420 b.

3. Yoqubov O. Hikoyalar toʻplami. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 1990. – 356 b.

4. Qodirov P. Yulduzli tunlar. Hikoyalar va qissalar. – Toshkent: Sharq, 1998. – 448 b.

5. Murod T. Otamga xat. Hikoyalar. – Toshkent: Adolat, 1995. – 320 b.

6. Murod T. Yulduzlar yonadi. Tanlangan asarlar. – Toshkent: Sharq, 2005. – 480 b.

7. Sulton I. Odamlar. Hikoyalar toʻplami. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2015. – 256 b.

8. Sulton I. Koʻcha. Hikoyalar. – Toshkent: Akademnashr, 2018. – 288 b.

9. Rahmon M. Oddiy odamlar. Hikoyalar. – Toshkent: Sharq, 2012. – 224 b.

10. Hamdam U. Hikoyalar. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2010. – 312 b.

11. Oʻzbek adabiyotshunosligi. “Kichik odam” obrazining oʻzbek nasridagi talqini // Adabiyotshunoslik masalalari. – 2019. – № 3. – B. 45–58.

12. Karimov N. Oʻzbek hikoyachiligida inson talqini (XX asr ikkinchi yarmi – XXI asr boshlari). Monografiya. – Toshkent: Fan, 2020. – 280 b.

13. Dostoevskiy F.M. Kichik odam obrazining rus adabiyotidagi ildizlari (oʻzbek adabiyotiga taʼsiri) // Oʻzbek tili va adabiyoti. – 2017. – № 4. – B. 112–125.

14. Chexov A.P. Tanlangan hikoyalar (oʻzbek tiliga tarjima). – Toshkent: Sharq, 2002. – 368 b.

15. Ziyouz.com sayti. Oʻzbek hikoyachiligi: “Kichik odam” obrazining rivojlanishi. – 2022-yil 15-iyun. Havola: https://ziyouz.uz/ozbek-adabiyoti/kichik-odam-obrazining-talqini