O‘ZBEK XALQ MAQOLLARINING LINGVOMADANIY TAHLILI (“ALPOMISH” DOSTONI ASOSIDA)

M.Sh.Tojiboyeva

Samarqand davlat pedagogika instituti


Abstract

   Annotatsiya. Ushbu maqolada biz aynan yangi nashrdagi 9-sinf adabiyot darsligining “Milliy xotira va inson qismati” bo‘limida keltirilgan “Alpomish” dostoni misolida xalq maqollarining lingvomadaniy xususiyatlarini va ularni o‘quvchilarga yetkazishning metodik tamoyillarini ilmiy tahlil qilamiz. “Alpomish” dostonida xalq og‘zaki ijodiga xos maqollar keng qo‘llanib, ular asar g‘oyasini kuchaytirish, qahramon xarakterini ochish hamda epik voqealarga umumxalqona falsafiy mazmun baxsh etish vazifasini bajaradi..Ushbu asar tarkibidagi paremiyalar (maqollar) o‘quvchida nafaqat til boyligini, balki milliy g‘urur va mardlik konsepsiyasini shakllantiradi. Darslik metodikasida ushbu birliklarni tahlil qilish lingvomadaniy kompetensiyani oshirishga xizmat qiladi.

Kalit so‘zlar: Hikmatli so‘z, madaniy birlik, maqol, Alpomish, qadriyat, doston, milliylik

Annotation. This article scientifically analyzes the linguistic and cultural characteristics of folk proverbs and their teaching methods in the epic poem "Alpomish" in the section "National Memory and Human Destiny" of the 9th grade literature textbook. The role of proverbs in strengthening the idea of ​​the epic, revealing the image of the hero, and giving philosophical content is shown. It is emphasized that the proverbs in the textbook help students develop language skills, develop concepts of national pride and courage, and increase linguistic and cultural competence. 

Keywords: Wise words, cultural unity, proverb, Alpomish, value, epic, nationality 

Аннотация.  В данной статье мы проведем научный анализ лингвистических и культурных  примере эпической поэмы «Алпомыш», представленной в разделе «Национальная память и судьба человека» нового издания учебника литературы для 9 класса. В эпической поэме «Алпомыш» широко используются пословицы, типичные для народного устного искусства, которые служат для усиления идеи произведения, раскрытия характера героя и придания универсального философского смысла эпическим событиям. Пословицы в этом произведении формируют не только языковое богатство ученика, но и понятие национальной гордости и мужества. Анализ этих единиц в методической работе учебника способствует повышению языковой и культурной компетентности.

Ключевые слова: Мудрое слово, культурное единство, пословица, алпомиш, ценность, эпос, национальность          


References

1. . Shomaqsudov Sh., Shorahmedov Sh. “Nega shunday deymiz: O‘zbek maqollarining izohli lug‘ati”, Toshkent: Adabiyot va san’at nashriyoti, 1987. 6-b

2. : N. Mahmudov. "Tilning mukammal tadqiqi yo‘llari", Toshkent: "Ma’naviyat", 2012. 68-b

3. S. Dolimov, U. Dolimov. "Adabiyot o‘qitish metodikasi", Toshkent: "O‘qituvchi", 2006. 94-bet

4.”Alpmish” xalq dostoni. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot matbaa ijodiy uyi, 2016

5. : Q. Yo‘ldoshev. "Yangi pedagogik tafakkur va adabiyot o‘qitish", Toshkent: "Yangi asr avlodi", 2002. 124-bet