СОХРАНЕНИЕ НАЦИОНАЛЬНОГО КОЛОРИТА В ФОЛЬКЛОРНЫХ ТЕКСТАХ: АНАЛИЗ СВАДЕБНЫХ ПРИЧИТАНИЙ И БЛАГОПОЖЕЛАНИЙ

Э.Б. Турдиалиева

Андижанский государственный университет


Abstract

Аннотация: В статье рассматриваются особенности перевода речевого этикета и жанра благопожеланий (olqish) в узбекском свадебном обряде. Анализируется специфика функционирования благопожеланий как устойчивого фольклорно-речевого жанра, выполняющего ритуальную, коммуникативную и ценностно-нормативную функции. Особое внимание уделяется трудностям передачи национально-культурной семантики олқиш при переводе на русский язык, связанным с формульностью, образностью и сакральным характером данных высказываний. Обосновывается необходимость использования комбинированных переводческих приёмов, включающих описательный перевод и культурный комментарий, позволяющих сохранить прагматическое и этикетное значение благопожеланий в переводном тексте.

Ключевые слова:речевой этикет, благопожелания, олқиш, узбекский свадебный обряд, фольклорный жанр, перевод, национально-культурная семантика, прагматика речи.

Annotatsiya: Maqolada o‘zbek to‘y marosimidagi nutqiy etiket va ezgu tilaklar (olqish) janrining tarjima xususiyatlari ko‘rib chiqiladi. Ritual, kommunikativ va qadriyat-me’yoriy funksiyalarni bajaruvchi barqaror folklor-nutqiy janr sifatida olqishlarning qo‘llanilish xususiyatlari tahlil qilingan. Ushbu ifodalarning formulaviyligi, obrazliligi va sakral (muqaddas) xarakteri bilan bog‘liq holda, olqishlarning milliy-madaniy semantikasini rus tiliga tarjima qilishdagi qiyinchiliklarga alohida e’tibor qaratilgan. Tarjima matnida ezgu tilaklarning pragmatik va etiket ahamiyatini saqlab qolish imkonini beruvchi tasviriy tarjima va madaniy sharhni o‘z ichiga olgan kombinatsiyalashgan (aralash) tarjima usullarini qo‘llash zarurati asoslab berilgan.

Kalit so‘zlar: nutqiy etiket, ezgu tilaklar, olqish, o‘zbek to‘y marosimi, folklor janri, tarjima, milliy-madaniy semantika, nutq pragmatikasi.

Abstract. The article examines the specific features of translating speech etiquette and the genre of blessings (olqish) in the Uzbek wedding ritual. The study analyzes the functioning of blessings as a stable folklore and speech genre that performs ritual, communicative, and value-normative functions. Special attention is given to the difficulties of conveying the national and cultural semantics of olqish when translating into Russian, which are associated with the formulaic structure, figurative language, and sacred nature of these expressions. The article substantiates the necessity of using combined translation strategies, including descriptive translation and cultural commentary, in order to preserve the pragmatic and etiquette-related meaning of blessings in the translated text.

Keywords: speech etiquette, blessings, olqish, Uzbek wedding ritual, folklore genre, translation, national and cultural semantics, speech pragmatics.


References

1. Аникин В. П. Русский фольклор. — М.: Высшая школа, 2004.

2. Каримов А. А. Узбекский народный фольклор и обрядовая поэзия. — Ташкент: Фан, 2010.