MAKTABGA TAYYORLOV GURUHIDA DIDAKTIK O‘YINLAR ORQALI KOGNITIV TEZKORLIKNI RIVOJLANTIRISH

Z.U. Musratova

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari direktor va mutaxassislarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti


Abstract

Annotatsiya. Ushbu maqolada maktabga tayyorlov guruhi tarbiyalanuvchilarida (6-7 yosh) didaktik o‘yinlar orqali kognitiv tezkorlikni rivojlantirishning nazariy asoslari va amaliy mexanizmlari tahlil qilingan. Tadqiqot jarayonida kognitiv tezkorlik tushunchasi, uning tarkibiy komponentlari, didaktik o‘yinlarning kognitiv rivojlanishdagi o‘rni va samaradorligi chuqur o‘rganildi. Maqolada zamonaviy pedagogika va psixologiya fanlarining yutuqlariga asoslanib, didaktik o‘yinlar tizimi ishlab chiqildi va ularning maktabga tayyorgarlik jarayonidagi ahamiyati asoslandi. Eksperimental tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, maxsus tuzilgan didaktik o‘yinlar tizimi diqqat, xotira, fikrlash va idrok etish jarayonlarining tezligini sezilarli oshiradi, bolalarning kognitiv moslashuvchanligini rivojlantiradi va maktabga psixologik-pedagogik tayyorgarlik darajasini yuqori ko‘rsatkichlarga olib chiqadi.

Kalit so‘zlar: kognitiv tezkorlik, didaktik o‘yinlar, maktabga tayyorlov guruhi, 6-7 yoshli bolalar, diqqat tezkorligi, fikrlash operatsiyalari, xotira jarayonlari, maktabga tayyorgarlik, rivojlantiruvchi ta'lim, o‘yin faoliyati.

Annotation. This article analyzes the theoretical foundations and practical mechanisms of developing cognitive agility in preschoolers (6-7 years old) through didactic games. In the course of the research, the concept of cognitive agility, its structural components, the role and effectiveness of didactic games in cognitive development were studied in depth. The article, based on the achievements of modern pedagogical and psychological sciences, developed a system of didactic games and substantiated their importance in the process of preparing for school. The results of the experimental study showed that a specially designed system of didactic games significantly increases the speed of attention, memory, thinking and perception processes, develops children's cognitive flexibility and brings the level of psychological and pedagogical readiness for school to high indicators.

Keywords: cognitive agility, didactic games, preschoolers, 6-7 year old children, attention agility, thinking operations, memory processes, preparation for school, developmental education, game activity.

Аннотация. В данной статье анализируются теоретические основы и практические механизмы развития когнитивной гибкости у детей дошкольного возраста (6-7 лет) посредством дидактических игр. В ходе исследования углубленно изучены концепция когнитивной гибкости, ее структурные компоненты, роль и эффективность дидактических игр в когнитивном развитии. В статье, опираясь на достижения современных педагогических и психологических наук, разработана система дидактических игр и обоснована их важность в процессе подготовки к школе. Результаты экспериментального исследования показали, что специально разработанная система дидактических игр значительно повышает скорость внимания, памяти, мыслительных и перцептивных процессов, развивает когнитивную гибкость детей и доводит уровень психолого-педагогической готовности к школе до высоких показателей.

Ключевые слова: когнитивная гибкость, дидактические игры, дошкольники, дети 6-7 лет, гибкость внимания, мыслительные операции, процессы памяти, подготовка к школе, развивающее образование, игровая деятельность.


References

1. Богуславская З.М., Смирнова Е.О. Развивающие игры для детей дошкольного возраста. – М.: Просвещение, 1991. – 207 с.

2. Венгер Л.А., Дьяченко О.М. Игры и упражнения по развитию умственных способностей у детей дошкольного возраста. – М.: Просвещение, 1989. – 127 с.

3. Выготский Л.С. Игра и ее роль в психическом развитии ребенка // Вопросы психологии. – 1966. – №6. – С. 62-76.

4. Запорожец А.В. Психология действия. – М.: МПСИ, 2000. – 736 с.

5. Каримова В.М., Юсупова Г.Р. Мактабгача ёшдаги болаларнинг ақлий тарбияси. – Тошкент: Ўқитувчи, 2016. – 144 б.

6. Мухина В.С. Психология дошкольника. – М.: Просвещение, 1975. – 239 с.

7. Немов Р.С. Психология: В 3 кн. Кн. 2: Психология образования. – М.: ВЛАДОС, 2003. – 608 с.

8. Нишанова З.Т., Қурбонова М.Қ. Мактабгача таълим педагогикаси. – Тошкент: Фан ва технология, 2018. – 328 б.

9. Пиаже Ж. Избранные психологические труды. – М.: Международная педагогическая академия, 1994. – 680 с.