TIJORAT BANKLARNING INVESTITSIYA RISKLARI VA ULARNI KAMAYTIRISHDA XORIJ TAJRIBASI

D.A.Xaitboyeva

Toshkent amaliy fanlar universiteti

M.N. Хakimova

Toshkent amaliy fanlar universiteti


Abstract

Annotatsiya: Ushbu maqolada banklarning investitsiya risklari, ularning turlari hamda ularni kamaytirishning samarali yo‘llari atroflicha tahlil qilingan. Tadqiqotda O‘zbekiston bank tizimining so‘nggi yillardagi islohotlari, risklarni boshqarish bo‘yicha xalqaro tajribalar, Basel III tamoyillari va sun’iy intellekt asosidagi yondashuvlarning ahamiyati yoritilgan. Muallif tomonidan kredit, bozor va likvidlik risklarini kamaytirish mexanizmlari, shuningdek, raqamli texnologiyalar yordamida banklarning investitsion barqarorligini oshirish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, risklarni samarali boshqarish banklarning moliyaviy barqarorligini mustahkamlaydi va iqtisodiyotning investitsion salohiyatini kengaytiradi.

Abstract: This article analyzes the investment risks of banks, their main types, and effective methods of mitigation. The study highlights recent reforms in Uzbekistan’s banking system, international best practices in risk management, Basel III principles, and the growing role of artificial intelligence in identifying and forecasting risks. The author examines mechanisms for reducing credit, market, and liquidity risks, as well as the impact of digital technologies on improving investment stability. The findings reveal that efficient risk management strengthens banks’ financial stability and enhances the investment potential of the national economy.

Аннотация: В статье рассматриваются инвестиционные риски банков, их типология и эффективные методы снижения. Особое внимание уделено реформам банковской системы Узбекистана, международному опыту управления рисками, принципам Базеля III и применению технологий искусственного интеллекта в процессе прогнозирования и минимизации рисков. Автор анализирует механизмы снижения кредитного, рыночного и ликвидного риска, а также роль цифровых инструментов в повышении инвестиционной устойчивости банков. Результаты исследования показывают, что комплексное управление рисками способствует укреплению финансовой стабильности банков и росту инвестиционного потенциала экономики.

Kalit so‘zlar: bank tizimi, investitsiya risklari, risklarni boshqarish, Basel III, kapital yetarliligi, likvidlik, sun’iy intellekt, moliyaviy barqarorlik.

Keywords: banking system, investment risks, risk management, Basel III, capital adequacy, liquidity, artificial intelligence, financial stability.

Ключевые слова: банковская система, инвестиционные риски, управление рисками, Базель III, достаточность капитала, ликвидность, искусственный интеллект, финансовая устойчивость.


References

1. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 25-dekabrdagi “Investitsiyalar va investitsiya faoliyati toʻgʻrisida”gi O‘RQ-598-son Qonuni. https://lex.uz/docs/-4664142

2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-maydagi “2020 - 2025-yillarga moʻljallangan Oʻzbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi toʻgʻrisida”gi PF-5992-son Farmoni. https://lex.uz/docs/-4811025

3. Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining “Banklar va banklar guruhlarining tavakkalchiliklarni boshqarish tizimiga doir talablar toʻgʻrisidagi”gi nizomi. https://lex.uz/uz/docs/-6436466#-6436869

4. Saunders A., Allen L. Credit Risk Measurement: New Approaches to Value at Risk and Other Paradigms. - New York: John Wiley & Sons, 2002. - 375 p.

5. Hull J.C. Risk Management and Financial Institutions. - Hoboken: Wiley Finance, 2018. - 832 p.

6. Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: A global regulatory framework for more resilient banks and banking systems. - Bank for International Settlements, 2011. - 189 p.

7. Mishkin F.S. The Economics of Money, Banking and Financial Markets. - Boston: Pearson Education, 2019. - 736 p.

8. Nyebar A., Obalade A.A., Muzindutsi P.-F. The Effectiveness of Credit Risk Mitigation Strategies Adopted by Ghanaian Commercial Banks in Agricultural Finance. - Journal of Risk and Financial Management, 2024. - Vol. 17, No. 5. - P. 1-15.

9. Kim J., Kim H.Y., Lee J. Machine Learning-Based Risk Management for Derivatives Portfolios. - Expert Systems with Applications, 2019. - Vol. 124. - P. 222-235.

10. IACPM. Risk Mitigation Techniques in Credit Portfolio Management. - International Association of Credit Portfolio Managers, 2024. - 54 p.

11. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki yillik hisobotlari