AFFECTIVE AND ASPECTUAL AUXILIARY VERBS IN UZBEK: COGNITIVE AND METAPHORICAL MAPPINGS
X.R.Yunusova
FarDU
Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada tanlangan o‘zbek ko‘makchi fe’llari (yubor-, tashla-, qol-, qo‘y-, ol-, ber-)ning V-(i)b / V-a(y)+ AUX konstruktsiyalaridagi affektiv va aspektual vazifalari tahlil qilinadi, ulardagi polisemiyalik hamda metaforik xaritalari yoritiladi. Ushbu fe’llar inson kognitiv konseptualizatsiyasidagi kognitiv strukturalarni, jumladan, to‘satdanlik, tugallanish, urinish va foydali harakatni aks ettirishini ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar: ko‘makchi fe’l, aspektual, affektiv, metafora, polisemiya, V-(i)b / V-a(y) qurilmalar, kognitiv lingvistika, semantik xaritalanish
Аннотация. В данной статье анализируются аффективные и аспектуальные функции выбранных узбекских вспомогательных глаголов (yubor-, tashla-, qol-, qo‘y-, ol-, ber-) в конструкциях V-(i)b / V-a(y)+AUX, с акцентом на их полисемию и метафорические соотнесения. Показано, как эти глаголы отражают когнитивные модели человеческой концептуализации, включая внезапность, завершённость, попытку и благодетельные действия.
Ключевые слова: вспомогательный глагол, аспектуальный, аффективный, метафора, полисемия, конструкция V-(i)b / V-a(y), когнитивная лингвистика, семантическое соответствие.
Abstract. This article analyzes the affective and aspectual functions of selected Uzbek auxiliary verbs (yubor-, tashla-, qol-, qo‘y-, ol-, ber-) in V-(i)b / V-a(y)+ AUX constructions, highlighting their polysemy and metaphorical mappings. It demonstrates how these verbs reflect cognitive patterns in human conceptualization, including suddenness, completion, attempt, and benefactive actions.
Keywords: auxiliary verb, aspectual, affective, metaphor, polysemy, V-(i)b / V-a(y) construction, cognitive linguistics, semantic mapping
References
1. Heine, B., & Kuteva, T. (2002). World Lexicon of Grammaticalization. Cambridge University Press.
2. Heine, B., Claudi, U., & Hünnemeyer, F. (1991). Grammaticalization: A Conceptual Framework. University of Chicago Press.
3. Sweetser, E. (1990). From Etymology to Pragmatics: Metaphorical and Cultural Aspects of Semantic Structure. Cambridge University Press.
