THE HISTORY OF EDUCATION IN TURKESTAN IN HISTORIOGRAPHICAL DISCOURSE: DOMESTIC, RUSSIAN, AND FOREIGN STUDIES

Z.S.Kasimova

Tashkent University of Information Technologies named after Muhammad al-Khwarizmi


Abstract

Аннотация. В статье анализируется историографическое осмысление истории образования в Туркестане в трудах отечественных, российских и зарубежных исследователей. Рассматриваются основные этапы формирования научных подходов к изучению образовательных процессов в регионе, а также эволюция концептуальных и методологических позиций в зависимости от политического, социального и культурного контекста. Особое внимание уделяется сравнительному анализу трактовок традиционной системы мусульманского образования, колониальной образовательной политики и реформаторских инициатив в Туркестане конца XIX – начала XX веков. Выявляются общие и отличительные черты в интерпретации истории образования в туркестанском регионе в различных историографических традициях, а также определяются перспективные направления дальнейших исследований.

Ключевые слова: история образования, Туркестан, историография, отечественные исследования, российская историография, зарубежные исследования, образовательная политика.

Annotatsiya. Maqolada Turkiston hududida ta’lim tarixining mahalliy, rossiyalik va xorijiy tadqiqotchilar asarlarida yoritilishi tarixshunoslik nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Mintaqadagi ta’lim jarayonlarini o‘rganishga oid ilmiy yondashuvlarning shakllanish bosqichlari, shuningdek, siyosiy, ijtimoiy va madaniy omillar ta’sirida metodologik hamda konseptual qarashlarning evolyutsiyasi ko‘rib chiqiladi. XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Turkistondagi an’anaviy musulmon ta’lim tizimi, mustamlakachilik davri ta’lim siyosati va islohotchilik harakatlariga oid qarashlar qiyosiy tahlil etiladi. Turli tarixshunoslik maktabларида ta’lim тарихи masalаларини yoritishdagi umumiy ва farqli jihatlar aniqlanib, келгусidagi tadqiqotlar uchun istiqbolli yo‘nalishlar belgilanadi.

Kalit so‘zlar: ta’lim tarixi, Turkiston, tarixshunoslik, mahalliy tadqiqotlar, Rossiya tarixshunosligi, xorijiy tadqiqotlar, ta’lim siyosati.

Abstract. The article explores the historiographical discourse on the history of education in Turkestan as reflected in domestic, Russian, and foreign scholarly studies. It examines the major stages in the development of academic approaches to the study of educational processes in the region and traces the evolution of conceptual and methodological perspectives shaped by political, social, and cultural contexts. Special attention is devoted to a comparative analysis of interpretations of traditional Muslim education, colonial educational policies, and reformist initiatives in Turkestan during the late nineteenth and early twentieth centuries. The study identifies common features and distinctive differences in various historiographical traditions and outlines promising directions for further research on the history of education in Turkestan.

Keywords: history of education, Turkestan, historiography, domestic studies, Russian historiography, foreign scholarship, educational policy.


References

1. Istoriya i istoriografiya razvitiya obrazovaniya v Uzbekistane. 2 chast'. «Adabiyot uchqunlari». Toshkent, 2017. S. 397

2. Donish A. Puteshestviye iz Bukhary v Peterburg. - Dushanbe: Irfon, 1976; on zhe: Traktat «Istoriya mangitskoy dinastii» (perevod, predisloviye i primech. M.A. Nadzhafovoy). - Dushanbe: Donish, 1967.;

3. Sami Mirza Abdalazim. Ta"rikhi salatin-i Mangitiya (Istoriya mangytskikh gosudarey). Izd. teksta, predisloviye, perevod i primechaniya J1.M. Yepifanovoy. M„ 1962.- 177 s.;

4. Mirzo Sirochiddini Khakim. Tukhafi akhli Bukhoro (Safarnoma) (Podnosheniye bukhartsev). Dushanbe: Adib, 1992.; Ayni S. Vospominaniya, (perevod s tadzhikskogo A. Rozenfel'd). M. - JL: IAN SSSR, 1960; on zhe: Staraya shkola // Soch. 3. - S. 151-182; on zhe: Ta"rikhi amironi mangitiya // Kulliyot. CH. 10. - Dushanbe, 1966; on zhe: Ta"rikhi inkilobi Bukhoro. -Dushanbe: Adib, 1987.