KORXONALARDA MAHSULOT TANNARXINI HISOBLASHDAGI MUAMMOLAR VA ISTIQBOLLAR
Sh.X.Rasulova
Fargʻona davlat texnika universiteti
M.B.Toshpo‘latova
Fargʻona davlat texnika universiteti
Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada zamonaviy sanoat korxonalari uchun tannarxni hisoblashning zamonaviy usuli - ABC (Activity-Based Costing) yoki faoliyat turlari bo‘yicha tannarxni hisoblash usuli tahlil qilingan. Maqolada ABC usulining nazariy asoslari, uning qo‘llanilish tamoyillari va amaliy hisoblash tartibi batafsil yoritilgan. Usul faoliyat turlarini tahlil qilish asosida bilvosita xarajatlarni aniqroq taqsimlash imkonini beradi. ABC hisob-kitobining besh bosqichi: faoliyatlarni aniqlash, xarajatlar guruhlari, xarajat omillari, stavkalarni hisoblash va yakuniy kalkulyatsiya amaliy misollar bilan tushuntirilgan. Shuningdek, faoliyatning besh darajasi (birlik, partiya, mahsulot, mijoz va tashkilotni qo‘llab-quvvatlash) tavsiflangan.
Abstract. This article analyzes a modern costing method for modern industrial enterprises-the Activity-Based Costing (ABC) method. The article describes in detail the theoretical foundations of the ABC method, its application principles, and the practical calculation procedure. This method allows for a more accurate allocation of indirect costs based on an analysis of activity types. The five stages of ABC calculation-identifying activity types, cost groups, cost drivers, calculating rates, and finalizing the calculation-are explained using practical examples. Five activity levels (unit, series, product, customer, and organizational) are also described.
Аннотация. В данной статье анализируется современный метод калькуляции затрат для современных промышленных предприятий - метод ABC (Activity-Based Costing), или метод расчета затрат по видам деятельности. В статье подробно описаны теоретические основы метода ABC, принципы его применения и практическая процедура расчета. Метод позволяет более точно распределять косвенные затраты на основе анализа видов деятельности. Пять этапов расчета ABC: определение видов деятельности, групп затрат, факторов затрат, расчет ставок и окончательный расчет, объяснены на практических примерах. Также описаны пять уровней деятельности (единичный, серийный, продуктовый, клиентский и организационный).
Kalit so‘zlar: ABC usuli, tannarx, faoliyat turlari, xarajatlar drayveri, bilvosita xarajatlar, ustama xarajatlar, korxona samaradorligi.
Keywords: ABC method, costs, activity types, cost drivers, indirect costs, overhead costs, enterprise efficiency.
Ключевые слова: метод ABC, затраты, виды деятельности, факторы затрат, косвенные затраты, накладные расходы, эффективность предприятия.
References
1. Кондраков, Н. П. Бухгалтерский учет (финансовый и управленческий): учебник / Н.П. Кондраков. - 5-е изд., перераб. и доп. - Москва: Инфра-М, 2025. - 584 с.
2. Портер, М. Э. (2010). Конкуренция: Обновленное и расширенное издание-(“Harvard Business Review”). Изд.: Диалектика/Вильямс.
3. Rasulova Shaxnoza Xatamovna (2024). Ishlab chiqarish xarajatlarini hisobga olish va uning tahlili. Raqamli iqtisodiyot (Цифровая экономика), (8), 476-487.
4. Исманов, И. Н. (2023). Совершенствование методов расчета производственных затрат и себестоимости выпускаемой продукции. Устойчивое развитие: анализ тенденций российской и мировой экономики (c. 367-370).
