AXBOROT TEXNOLOGIYALARI ORQALI MILLIY MADANIY MEROSNI O‘QITISHDA PEDAGOGIK YONDASHUV

A.I.Mixeyeva

Farg‘ona davlat texnika universiteti


Abstract

Annotatsiya. Ushbu maqolada XXI asr globallashuvi va raqamli texnologiyalar sharoitida milliy madaniy merosni o‘qitish jarayonida axborot texnologiyalarini integratsiyalash muhimligi, IMRAT (Innovatsion, Mantiqiy, Razmiy, Amaliy, Ta’limiy) talablariga asoslangan pedagogik yondashuv, o‘quvchilarda tarixiy tafakkur, madaniy identifikatsiya, mustaqil fikrlash va amaliy kompetensiyalarni shakllantirish imkoniyati, innovatsion va vizual-audio pedagogik vositalar, virtual ekskursiyalar, interaktiv darsliklar va simulyatsion modellarning didaktik samaradorligi, axborot texnologiyalari asosida milliy madaniy merosni o‘qitishning pedagogik samaradorligini oshirish va yosh avlodda ma’naviy, tarixiy va madaniy ongni rivojlantirishda haqida so‘z yuritilgan.

Kalit so‘zlar: milliy madaniy meros, raqamli ta’lim, IMRAT modeli, innovatsion pedagogika, mantiqiy yondashuv, vizual va audio resurslar, amaliy kompetensiyalar, ta’limiy (tarbiyaviy) yondashuv

Аннотация. В данной статье рассматривается актуальность интеграции информационных технологий в процесс обучения национальному культурному наследию в условиях глобализации XXI века и стремительного развития цифровых технологий. Особое внимание уделено педагогическому подходу, основанному на требованиях модели IMRAT (Инновационный, Логический, Визуально-аудиальный, Практический и Образовательный/Воспитательный), который способствует формированию у обучающихся исторического мышления, культурной идентификации, самостоятельного критического мышления и практических компетенций. Рассмотрены эффективность инновационных и визуально-аудиальных педагогических инструментов, виртуальных экскурсий, интерактивных учебников и симуляционных моделей. Подчёркнута роль информационных технологий в повышении педагогической эффективности обучения национальному культурному наследию и развитии у молодого поколения духовной, исторической и культурной осознанности.

Ключевые слова: национальное культурное наследие, цифровое обучение, модель IMRAT, инновационная педагогика, логический подход, визуальные и аудиоресурсы, практические компетенции, образовательный (воспитательный) подход

Annotation. This article examines the relevance of integrating information technologies into the process of teaching national cultural heritage in the context of XXI century globalization and rapid digital development. Particular attention is given to a pedagogical approach based on the requirements of the IMRAT model (Innovative, Logical, Visual-Audio, Practical, and Educational/Upbringing), which facilitates the development of learners’ historical thinking, cultural identification, independent critical thinking, and practical competencies. The effectiveness of innovative and visual-audio pedagogical tools, virtual excursions, interactive textbooks, and simulation models is discussed. The role of information technologies in enhancing the pedagogical effectiveness of teaching national cultural heritage and fostering spiritual, historical, and cultural awareness among the younger generation is emphasized.

Keywords: national cultural heritage, digital learning, IMRAT model, innovative pedagogy, logical approach, visual and audio resources, practical competencies, educational (upbringing) approach


References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmon. – Toshkent, 2020. – 15 bet.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. “Arxiv sohasini raqamlashtirish va boshqaruv samaradorligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmon. – Toshkent, 24.11.2025. – 12 bet.

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. “Nomoddiy madaniy merosni muhofaza qilish va rivojlantirish to‘g‘risida”gi qaror (PQ–405). – Toshkent, 25.12.2023. – 18 bet.

4. Bruner J. The Process of Education. Cambridge: Harvard University Press, 1960. – 89 p.

5. Dewey J. Experience and Education. New York: Macmillan, 1938. – 112 p.

6. Dewey J. How We Think. Boston: D.C. Heath, 1933. – 61 p.

7. Mayer R. Multimedia Learning. New York: Cambridge University Press, 2009. – 320 p.

8. Piaget J. The Psychology of Intelligence. London: Routledge, 1971. – 220 p.

9. UNESCO. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. Paris, 2003. – 35 p.

10. UNESCO. Education and Cultural Heritage in the Digital Age. Paris, 2019. – 48 p.

11. Вербицкий А. М. Контекстное обучение в высшей школе. – М.: Педагогика, 2004. – 172 c.

12. Талызина Н. Ф. Педагогическая психология. – М.: Академия, 2003. – 208 c.