YASHIL IQTISODIYOTDA AYOLLAR: QUYOSH ENERGIYASI VA SUV TEJASH TEXNOLOGIYALARIDA AYOL MUTAXASSISLARNING ROLI

S.A.Rustamova

Qarshi davlat universiteti


Abstract

Annotatsiya. Ushbu tadqiqot O‘zbekistonda yashil iqtisodiyot sohasida, xususan quyosh energiyasi va suv tejash texnologiyalari tarmog‘ida faoliyat yuritayotgan ayol mutaxassislarning ishtirok darajasini, professional yo‘nalishlarini va institutsional to‘siqlarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Aralash usullar (42 nafar ayol mutaxassis bilan suhbatlar, 2019-2024-yillardagi rasmiy statistika) asosida o‘tkazilgan tadqiqot natijasida quyosh energiya sohasida ayollar ulushi 22%, rahbariyat pozitsiyalarida esa 14% ekanligi aniqlandi. Suv tejash texnologiyalari sohasida ayol mutaxassislarning texnologiyani qabul qilish samaradorligi yuqori bo‘lsa-da, qaror qabul qilish jarayonlarida ularning ishtiroki atigi 12% ni tashkil etadi. Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, oilaviy mas'uliyatlar, erkaklar hukmronligidagi ish muhitlari va gender monitoring yo‘qligi asosiy to‘siqlar hisoblanadi. «Yashil karyera» kabi dasturlar ijobiy o‘zgarishlarga olib kelgan bo‘lib, o‘qitilgan ayollarning 68%i doimiy ishga joylashgan. Tadqiqot natijalari gender-integratsiyalangan yashil siyosat ishlab chiqish uchun amaliy tavsiyalarni taklif etadi.

Abstract: This study examines the participation level, professional trajectories, and institutional barriers faced by female specialists in Uzbekistan's green economy sectors, specifically solar energy and water-saving technologies. Using mixed methods (in-depth interviews with 42 female specialists and official statistics from 2019-2024), the research reveals that women constitute only 22% of the solar energy workforce and merely 14% in leadership positions. While female specialists demonstrate higher effectiveness in adopting water-saving technologies at the community level, their involvement in decision-making processes remains limited to 12%. Key barriers identified include domestic responsibilities, male-dominated work environments, and the absence of gender monitoring in 89% of project documents. Positive developments such as the UNDP-supported «Green Career» initiative have enabled 68% of trained women to secure permanent positions in green projects. The findings provide evidence-based recommendations for formulating gender-responsive green policies in Uzbekistan's sustainable development agenda.

Аннотация: Данное исследование посвящено анализу уровня участия, профессиональных траекторий и институциональных барьеров женщин-специалистов в секторах зеленой экономики Узбекистана, в частности в солнечной энергетике и водосберегающих технологиях. На основе смешанной методологии (глубинные интервью с 42 женщинами-специалистами и официальная статистика за 2019-2024 гг.) установлено, что доля женщин в солнечной энергетике составляет 22%, а на руководящих должностях - лишь 14%. Несмотря на высокую эффективность женщин в освоении водосберегающих технологий на уровне местных сообществ, их участие в процессах принятия решений ограничено 12%. Основными барьерами выступают семейные обязанности, мужское доминирование в рабочих коллективах и отсутствие гендерного мониторинга в 89% проектной документации. Положительные изменения, такие как инициатива ПРООН «Зеленая карьера», позволили 68% прошедших обучение женщин получить постоянную работу в «зеленых» проектах. Результаты исследования предлагают практические рекомендации для разработки гендерно-ориентированной политики в области устойчивого развития Узбекистана.

Kalit so‘zlar: yashil iqtisodiyot, gender tengligi, quyosh energiyasi, suv tejash texnologiyalari, ayol mutaxassislari, O‘zbekiston, institutsional to‘siqlar

Keywords: green economy, gender equality, solar energy, water-saving technologies, female specialists, Uzbekistan, institutional barriers

Ключевые слова: зеленая экономика, гендерное равенство, солнечная энергетика, водосберегающие технологии, женщины-специалисты, Узбекистан, институциональные барьеры


References

1. World Bank (2024) Women, Business and the Law 2024: Uzbekistan Country Profile. Washington, DC: World Bank Group.

2. UNDP (2025) Green economy and gender equality in Uzbekistan: Baseline study. Tashkent: UNDP Uzbekistan.

3. Aganbaeva Z. (2022) Gender aspects of renewable energy adoption in Uzbekistan, Yangi asr avlodi, 45(3), pp. 112-129.

4. Ostonova A. (2023) Female farmers and water-saving technologies in Kyrgyzstan, Central Asian Survey, 42(2), pp. 205-221.

5. State Statistics Committee of the Republic of Uzbekistan (2024) Labour Force Survey 2024: Gender-disaggregated data. Tashkent: SSC.

6. Ministry of Energy of the Republic of Uzbekistan (2024) Renewable Energy Development Report 2024. Tashkent: Ministry of Energy.