CHIQINDILARNI QAYTA ISHLASH SOHASIDA EKOLOGIK TADBIRKORLIKNI RAG‘BATLANTIRISHNING MOLIYAVIY-IQTISODIY INSTRUMENTLARI: SUBSIDIYA, IMTIYOZLI KREDIT VA ‘YASHIL DAVLAT XARIDLARI’ MEXANIZMI

N.S.Mirzayeva

Namangan davlat texnika universiteti


Abstract

Annotatsiya. Ushbu maqolada chiqindilarni qayta ishlash sohasida ekologik tadbirkorlikni rivojlantirish va uni samarali rag‘batlantirishning moliyaviy-iqtisodiy instrumentlari tahlil qilinadi. Xususan, subsidiya, imtiyozli kreditlash hamda “yashil davlat xaridlari” mexanizmlarining nazariy asoslari va amaliy ahamiyati yoritiladi. Tadqiqotda ushbu vositalarning korxonalar investitsion faolligini oshirish, innovatsion texnologiyalarni joriy etish va resurslardan oqilona foydalanishni ta’minlashdagi roli baholanadi. Shuningdek, ekologik xavfsizlikni mustahkamlash, chiqindilar hajmini kamaytirish va aylanma iqtisodiyot tamoyillarini shakllantirishga ta’siri iqtisodiy ko‘rsatkichlar asosida asoslab beriladi. Maqolada milliy va xalqaro tajribalar solishtirilib, O‘zbekiston sharoitida ekologik tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha institutsional va moliyaviy takliflar ishlab chiqiladi.

Abstract. This article analyzes financial and economic instruments for the development and effective stimulation of ecological entrepreneurship in the field of waste processing. In particular, the theoretical foundations and practical significance of the mechanisms of subsidies, preferential lending and "green public procurement" are highlighted. The study assesses the role of these instruments in increasing the investment activity of enterprises, introducing innovative technologies and ensuring the rational use of resources. Also, their impact on strengthening environmental safety, reducing waste and forming the principles of a circular economy is substantiated on the basis of economic indicators. The article compares national and international experiences and develops institutional and financial proposals for supporting ecological entrepreneurship in the conditions of Uzbekistan.

Аннотация. В данной статье анализируются финансово-экономические инструменты развития и эффективного стимулирования экологического предпринимательства в сфере переработки отходов. В частности, освещаются теоретические основы и практическое значение механизмов субсидирования, льготного кредитования и «зеленых государственных закупок». В исследовании оценивается роль этих инструментов в повышении инвестиционной активности предприятий, внедрении инновационных технологий и обеспечении рационального использования ресурсов. Также на основе экономических показателей обосновывается их влияние на укрепление экологической безопасности, сокращение отходов и формирование принципов циркулярной экономики. В статье сравнивается национальный и международный опыт и разрабатываются институциональные и финансовые предложения по поддержке экологического предпринимательства в условиях Узбекистана.

Kalit so‘zlar: ekologik tadbirkorlik, chiqindilarni qayta ishlash, yashil iqtisodiyot, moliyaviy-iqtisodiy instrumentlar, subsidiya mexanizmi, imtiyozli kreditlash, yashil davlat xaridlari, aylanma iqtisodiyot, resurs tejamkorligi, ekologik investitsiyalar, innovatsion texnologiyalar, davlat qo‘llab-quvvatlashi, barqaror rivojlanish, ekologik xavfsizlik, institutsional mexanizmlar.

Keywords: ecological entrepreneurship, waste processing, green economy, financial and economic instruments, subsidy mechanism, preferential lending, green public procurement, circular economy, resource efficiency, ecological investments, innovative technologies, state support, sustainable development, ecological safety, institutional mechanisms.

Ключевые слова: экологическое предпринимательство, переработка отходов, зеленая экономика, финансово-экономические инструменты, механизм субсидирования, льготное кредитование, зеленые государственные закупки, циркулярная экономика, ресурсоэффективность, экологические инвестиции, инновационные технологии, государственная поддержка, устойчивое развитие, экологическая безопасность, институциональные механизмы.


References

1. Sherbekovich X.M., & Ravshanovna N.F. (2025). Yashil iqtisodiyotda chiqindini qayta ishlab chiqarish. Научный Импульс, 4(39), 119-124.

2. Rio R., & Cilleruelo E. (2010, May). Discovering technologies using techmining: the case of waste recycling. In 6th International Scientific Conference “Busness and Management-2010”, May (Vol. 13, p. 14).

3. Onur N., Alan H., Demirel H., & Köker A. R. (2024). Digitalization and digital applications in waste recycling: an integrative review. Sustainability, 16(17), 7379.

4. O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik ma’lumotlar milliy bazasi(lex.uz).

5. Kibriyobonu T. (2025). Chiqindini qayta ishlash muammosi. JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 90(2), 116-119.

6. Ergashevna I.G. (2025). O‘zbekiston shaharlarida chiqindilarni qayta ishlash tizimini takomillashtirish yo‘llari. O‘ZBEKISTONDA FANLARARO INNOVATSIYALAR VA ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI, 4(45), 110-115.

7. Soqiboyevna U.S. (2025). Chiqindilarni qayta ishlash orqali ekologik toza, organik moddalar bilan boyitilgan mahsulotlarni ishlab chiqarishning iqtisodiy samaradorligini oshirish. PEDAGOGIK ISLOHOTLAR VA ULARNING YECHIMLARI, 14(01), 235-237.

8. Shaker A., Mohammed F., & Al-Shebani H. G. (2021). Benefits and challenges of waste recycling, a field study in al-diwaniyah governorate. Al-Qadisiyah J Agric Sci, 11(2), 85-108.

Most read articles by the same author(s)