BOZOR IQTISODIYOTI VA UNDA TALAB VA TAKLIFNING O‘RNI

D.I.Ilhomova

Qarshi davlat universiteti


Abstract

Annotatsiya. Ushbu maqolada bozor iqtisodiyotida talab va taklifning tutgan o‘rni, ularning narx bilan bog‘liqligi hamda bozor muvozanatini ta’minlashdagi ahamiyati tahlil qilingan. Talabning iste’molchilar xarid qobiliyati va xohishiga bog‘liqligi, taklifning esa ishlab chiqarish xarajatlari, texnologiya darajasi, sotuvchilar soni va kelajakdagi narx kutilmalariga bog‘liq ravishda shakllanishi izohlangan. Shuningdek, taklif egri chizig‘ining omillar ta’sirida o‘zgarishi ham ko‘rib chiqilib, bozor iqtisodiyotida narx mexanizmining tartibga soluvchi asosiy vosita ekanligi ilmiy tahlillar orqali asoslab berilgan.

Annotation. This article analyzes the role of demand and supply in a market economy, their relationship with price, and their importance in ensuring market equilibrium. It explains how demand depends on consumers’ purchasing power and preferences, while supply is shaped by production costs, the level of technology, the number of sellers, and expectations of future prices. In addition, the article examines shifts in the supply curve under the influence of various factors and scientifically substantiates the role of the price mechanism as the main regulatory tool in a market economy.

Аннотация. В статье анализируется роль спроса и предложения в рыночной экономике, их взаимосвязь с ценой, а также значение в обеспечении рыночного равновесия. Рассматривается зависимость спроса от покупательной способности и предпочтений потребителей, а предложения - от издержек производства, уровня технологий, количества продавцов и ожиданий будущих цен. Кроме того, исследуется смещение кривой предложения под воздействием различных факторов и на основе научного анализа обосновывается ведущая роль ценового механизма как основного инструмента регулирования в рыночной экономике.

Kalit so‘zlar: bozor iqtisodiyoti, iqtisodiy munosabatlar, bozor mexanizmi, talab, taklif, bozor muvozanati, raqobat, narx mexanizmi, resurslarning taqsimlanishi, ishlab chiqarish, ishlab chiqarish xarajatlari, texnologiya, iste’molchilar, sotuvchilar soni, kutilmalar.

Keywords: market economy, economic relations, market mechanism, demand, supply, market equilibrium, competition, price mechanism, resource allocation, production, production costs, technology, consumers, number of sellers, expectations.

Ключевые слова: рыночная экономика, экономические отношения, рыночный механизм, спрос, предложение, рыночное равновесие, конкуренция, ценовой механизм, распределение ресурсов, производство, издержки производства, технологии, потребители, количество продавцов, ожидания.


References

1. Mankiw N.G. Principles of Economics. - Cengage Learning, 2020. (Talab, taklif, narx mexanizmi, bozor muvozanati bo‘yicha asosiy xalqaro manba.)

2. Samuelson P., Nordhaus W. Economics. - McGraw-Hill, 2021. (Bozor iqtisodiyoti, erkin bozor, raqobat va narxlar mexanizmi haqida.)

3. Krugman P., Wells R. Microeconomics. - Worth Publishers, 2020. (Talab elastikligi, taklif omillari, bozor muvozanati.)

4. Hamidov A., G‘aniev Q. Mikroiqtisodiyot: darslik. - Toshkent: Iqtisodiyot, 2019 (O‘zbek tilidagi talablarga mos ravishda bozor mexanizmining nazariy asoslari.)

5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining iqtisodiy islohotlar bo‘yicha farmonlari va qarorlari. (2017-2024). (Bozor iqtisodiyotiga o‘tish, erkinlashtirish, narx shakllanishi.)

6. Abdukarimov B. Iqtisodiy nazariya. - Toshkent: Fan va texnologiya, 2020. (Bozor munosabatlari, talab-taklif qonuni.)

7. Stiglitz J., Walsh C. Economics. - Norton & Company, 2017. (Raqobatli bozor, bozor samaradorligi, narx mexanizmi.)