ПОЛИКУЛЬТУРНАЯ СРЕДА КАК ФАКТОР УСПЕШНОГО РАЗВИТИЯ ЛИЧНОСТИ СТУДЕНТОВ ТЕХНИЧЕСКОГО УНИВЕРСИТЕТА

Васильева Э.Р.

Институт нефти и газа ФГБОУ ВО УГНТУ


Abstract

Аннотация. Настоящая статья направлена на анализ актуальных аспектов гуманитарной направленности образовательного процесса в технических университетах. В работе определены ключевые цели и задачи формирования поликультурной образовательной среды, а также раскрыто содержание гуманитарной подготовки студентов технических высших учебных заведений. Особое внимание уделяется условиям создания устойчивой и благоприятной межкультурной образовательной среды, способствующей развитию социального и профессионального взаимодействия обучающихся.

В заключительной части обосновано, что разработанный и внедренный авторами комплекс организационно-педагогических условий способствует повышению результативности действующей образовательной модели и выступает основой педагогической деятельности, ориентированной на всестороннее развитие студентов технических университетов в условиях культурного многообразия. Данный комплекс включает формирование толерантных установок у обучающихся, а также учет и анализ их психологических, педагогических, социальных и профессиональных особенностей.

Разработанное методическое сопровождение обладает практической значимостью и может быть в краткосрочной перспективе успешно реализовано в образовательной среде технических вузов и техникумов, а также использовано в системе переподготовки и повышения квалификации специалистов технического профиля.

Ключевые слова: поликультурная среда, личность, гуманитаризация, поликультурные ценности, процессы глобализации и интеграции.

Abstract. This article analyzes current aspects of the humanities-focused educational process at technical universities. It identifies key goals and objectives for developing a multicultural educational environment and describes the content of humanities training for students at technical higher education institutions. Particular attention is paid to the conditions for creating a sustainable and supportive intercultural educational environment that fosters social and professional interactions among students. The concluding section substantiates that the set of organizational and pedagogical conditions developed and implemented by the authors contributes to the effectiveness of the current educational model and serves as the basis for pedagogical activities aimed at the comprehensive development of students at technical universities in a culturally diverse environment. This set includes fostering tolerant attitudes in students, as well as considering and analyzing their psychological, pedagogical, social, and professional characteristics. The developed methodological support has practical significance and can be successfully implemented in the short term in the educational environment of technical universities and technical schools, as well as used in the retraining and professional development of technical specialists.

Keywords: multicultural environment, personality, humanization, multicultural values, globalization and integration processes.

Annotatsiya. Ushbu maqola texnik universitetlarda gumanitar fanlarga yo‘naltirilgan ta'lim jarayonining dolzarb jihatlarini tahlil qiladi. Unda ko‘p madaniyatli ta'lim muhitini rivojlantirishning asosiy maqsad va vazifalari aniqlangan va texnik oliy ta'lim muassasalari talabalari uchun gumanitar fanlarni o‘qitish mazmuni tavsiflangan. Talabalar o‘rtasida ijtimoiy va professional o‘zaro ta'sirlarni rivojlantiradigan barqaror va qo‘llab-quvvatlovchi madaniyatlararo ta'lim muhitini yaratish shartlariga alohida e'tibor qaratilgan. Xulosa bo‘limida mualliflar tomonidan ishlab chiqilgan va amalga oshirilgan tashkiliy va pedagogik shartlar to‘plami mavjud ta'lim modelining samaradorligiga hissa qo‘shishi va texnik universitetlarda talabalarni madaniy jihatdan xilma-xil muhitda har tomonlama rivojlantirishga qaratilgan pedagogik faoliyat uchun asos bo‘lib xizmat qilishi asoslab berilgan. Ushbu to‘plam talabalarda bag‘rikenglik munosabatlarini shakllantirishni, shuningdek, ularning psixologik, pedagogik, ijtimoiy va professional xususiyatlarini hisobga olish va tahlil qilishni o‘z ichiga oladi. Ishlab chiqilgan metodologik yordam amaliy ahamiyatga ega va qisqa muddatda texnik universitetlar va texnik maktablarning ta'lim muhitida muvaffaqiyatli amalga oshirilishi mumkin, shuningdek, texnik mutaxassislarni qayta tayyorlash va malakasini oshirishda qo‘llanilishi mumkin.

Kalit so‘zlar: ko‘p madaniyatli muhit, shaxs, insonparvarlik, ko‘p madaniyatli qadriyatlar, globalizatsiya va integratsiya jarayonlari.


References

1. Ш. С. Принципы воспитания толерантной личности студента педагогического вуза / Ш. С. Демисенова // Молодежь в науке и культуре XXI века / Материалы международного научно-творческого форума. 6-7 ноября 2008 г. / ЧГАКИ. ‒ Челябинск, 2008. ‒ С. 36-37.

2. Хухлаева, О. В. Поликультурное образование / О.В. Хухлаева, Э.Р. Хакимов, О.Е. Хухлаев. ‒ Москва: Гостехиздат, 2014. ‒ 284 c.

3. Супрунова, Л. Л. Поликультурное образование / Л.Л. Супрунова, Ю.С. Свиридченко. ‒ М.: Academia, 2013. ‒ 240 c.

4. Александрова, Е.А. Индивидуализация образования: учиться для себя // Народное образование. – 2008. – № 7.

5. Дуранов, М.Е. Педагогические проблемы управления воспитанием и развитием личности// М.Е. Дуранов, И.М. Дуранов, В.И. Жернов, О.В. Лешер Магнитогорск, 1996. Том Выпуск 2. – 147 с.

6. Хуторской, А.В. Метод проектов и другие зарубежные системы обучения //Школьные технологии. – 2013. – №. 3. – С. 95-100.

7. Столяренко, А.М. Самыгин С. И., Столяренко В. Е. Психология и педагогика //М.: Юнити-Дана. – 2010.

8. Колетвинова, Н.Д. Приоритетные компоненты развития профессиональной поликультурной компетенции студентов педвузов //Общее и особенное в культурах и традициях народов: материалы международной научно-практической конференции (Москва 28-29 сентября 2017 года). – М.: Изд-во МПСУ С. 197-202.

9. Kasimakhunova A.M., Atajonova S.B., (2022) The development of professional training of students as a result of the improvement of new pedagogical technologies and teaching methods//Scientific Bullettin of NamSU vol. 7.

10. Васильева Э.Р. Иностранный язык как глобальный феномен и эффективное средство формирования поликультурной компетентности студентов технического вуза// Научно-методологический журнал Научно-инновационные исследования в социально-гуманитарной сфере., № 3 (1) 2026 с 11-18.