PAXTANI SEPARATSIYALASH JARAYONINING OPTIMAL PARAMETRLARINI ANIQLASH YO‘LLARI

M.N. Saloxiddinova

Namangan davlat texnika universiteti


Abstract

Annotatsiya. Maqolada paxtani havodan ajratish jarayonining optimal parametrlarini aniqlash masalalari tadqiq etilgan. Tadqiqotda jarayonning samaradorligini oshirish maqsadida 24-1 turidagi qisqartirilgan omilli tajriba (BOT) rejasi qo‘llanilgan bo‘lib, u 16 ta tajriba o‘rniga 8 ta tajriba o‘tkazish orqali vaqt va xarajatlarni tejash imkonini beradi. To‘rli lenta aylanish tezligi, yo‘naltirgich burchagi, ish unumdorligi va paxta namligi kabi omillarning chigit shikastlanishi hamda tola yo‘qolishiga ta’siri statistik tahlil qilingan. Natijada chiquvchi omillar uchun adekvat regression matematik modellar olingan bo‘lib, ular separatorning optimal ish rejimlarini belgilashga xizmat qiladi.

Kalit so‘zlar: paxta separatori, havodan ajratish, ko‘p omilli eksperiment, BOT 24-1 rejasi, regression model, chigit shikastlanishi, tola yo‘qolishi, optimallashtirish.

Аннотация. В статье исследуются пути определения оптимальных параметров процесса сепарации хлопка от воздуха. Для повышения эффективности процесса использован метод планирования многофакторных экспериментов типа 24-1, который позволяет сократить количество опытов с 16 до 8, тем самым экономя время и ресурсы. Проведен статистический анализ влияния таких факторов, как скорость сетчатой ленты, угол направителя, производительность и влажность хлопка, на поврежденность семян и потери волокна. Получены адекватные регрессионные математические модели, на основе которых определяются оптимальные рабочие параметры сепаратора.

Ключевые слова: сепаратор хлопка, сепарация воздуха, многофакторный эксперимент, план ПФЭ 24-1, регрессионная модель, поврежденность семян, потери волокна, оптимизация.

Abstract. The article investigates methods for determining the optimal parameters of the cotton-air separation process. To optimize the process, a 24-1 fractional factorial design (FFD) was employed, reducing the number of experiments from 16 to 8, thereby decreasing research time and costs. A statistical analysis was conducted on the influence of factors such as mesh belt speed, guide angle, throughput capacity, and cotton moisture on seed mechanical damage and fiber loss. Accurate regression mathematical models were obtained for the output variables, providing a basis for establishing the separator's optimal operational parameters.

Keywords: cotton separator, air separation, multi-factor experiment, FFD 24-1 design, regression model, seed damage, fiber loss, optimization.


References

1. Махаметов Т.Д. Исследование процессов, установление режимов и изыскание оптимальных форм и размеров элементов камнеуловителей: Дисс… канд. техн.наук. -Ташкент, 1972.

2. Кадырходжаев С.Х. Разработка сепаратора для хлопка-сырца с целью сохранения его качественных показателей и сокращение потерь волокна. Дисс… канд.техн. наук. -Ташкент, 1986. С. 172.

3. R.Muradov, M.Saloxiddinova. (2021). Paxta separatori konstruksiyasini takomillashtirish // Monografiya. “Iste’dod ziyo press” nashriyoti. ISBN-978-9943-7449-8-1. 168 bet.

4. Saloxiddinova M.N. Paxtani havodan ajratish uskunasi elementlari konstruksiyasini takomillashtirish va parametrlarini asoslash. Fan. dok. DSc diss. ... Namangan, 2025 y. 7-15 b.

5. Севостьянов А.Г. (2007). Методы и средства исследования механико- технологических процессов текстильной промышленности. - Москва: Легкая индустрия, 392 с.

6. U.X.Meliboyev. (2020). “To‘qimachilik sanoati texnologik jarayonlarini modellashtirish asoslari” O‘quv qo‘llanma., Namangan. “Adabiyot uchqunlari”. 224 bet.

Most read articles by the same author(s)