YO‘L HARAKATINI BOSHQARISHDA SUN’IY INTELLEKT

A.A.Ernazarov

Toshkent davlat transport universiteti

J.Z.Tojiyev

Jizzax politexnika instituti


Abstract

Annotatsiya. Ushbu tadqiqotda Jizzax shahri yo‘l harakatini boshqarishda sun’iy intellekt (SI) usullarini, xususan, deep learning va reinforcement learning texnikalarini qo‘llash masalalari o‘rganilgan. Besh oylik real ma’lumotlar asosida o‘tkazilgan simulyatsiyalar natijasida chorrahalardagi kutish vaqti 30% ga kamaygan, yo‘l o‘tkazuvchanligi 22% ga oshgan va xavf-xatarlar 19% ga qisqargan. Ishning yangiligi Jizzax transport tizimining mahalliy xususiyatlariga moslashtirilgan adaptiv SI modellarining ilk bor integratsiya qilinganligidadir.

Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, yo'l harakatini boshqarish, adaptiv svetofor nazorati, transport oqimini prognoz qilish, transport almashinuvi uzellari, yo'l harakati xavfsizligi.

Abstract This study explores the application of Artificial Intelligence (AI), specifically deep learning and reinforcement learning techniques, in managing traffic flow in Jizzakh city. Based on simulations using five months of real-world data, the results demonstrate a 30% reduction in average waiting times at intersections, a 22% increase in road capacity, and a 19% decrease in accident risks. The novelty of this research lies in the integration of adaptive AI models tailored to the local characteristics of Jizzakh’s transport network, an approach previously unexplored in regional studies.

Keywords: artificial intelligence, traffic management, adaptive traffic signal control, traffic flow prediction, transport interchange hubs, road traffic safety


References

1. Michailidis, P., Michailidis, I., Lazaridis, C. R., & Kosmatopoulos, E. (2025). Traffic signal control via reinforcement learning: A review on applications and innovations. Infrastructures, 10(5), Article 114. https://doi.org/10.xxxx/infrastructures10050114

2. Xiao, F. (2025). Advances in reinforcement learning for traffic signal control: Recent progress. Intelligent Transportation Infrastructure, 4, 1–15.

3. Huang, Z. (2024). Reinforcement learning-based adaptive control method for traffic lights in intelligent transportation systems. Alexandria Engineering Journal, 63, 1021–1034. https://doi.org/10.xxxx/aej.2024.xxxxxx