GEODEZIK ISHLARDA XARAJATLARNI TAKOMILLASHTIRISH VA MEHNAT UNUMDORLIGINI OSHIRISH

M.A.Abdukadirova

Farg‘ona davlat texnika universiteti

Husanova E

Farg‘ona davlat texnika universiteti


Abstract

Annotatsiya: Ushbu maqolada topografik-geodezik ishlarni tashkil etishda xarajatlarni optimallashtirish va mehnat unumdorligini oshirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda zamonaviy raqamli texnologiyalar — GNSS, UAV, LiDAR va GIS tizimlarining integratsiyasi asosida dala va kameral ishlarning samaradorligini oshirish imkoniyatlari tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, avtomatlashtirilgan o‘lchash va tahlil tizimlarini joriy etish orqali ishlab chiqarish xarajatlarini 25–35 foizgacha kamaytirish, ma’lumotlarni qayta ishlash tezligini 20–25 foizga oshirish hamda o‘lchash aniqligini 30 foizgacha yaxshilash mumkin. Shuningdek, bulutli hisoblash va markazlashgan geoma’lumotlar bazasidan foydalanish ishlab chiqarish jarayonlarini boshqarish samaradorligini sezilarli darajada oshiradi. Maqolada xorijiy tajribalar asosida ishlab chiqilgan texnologik optimallashtirish yondashuvlari tahlil qilinib, ularni milliy amaliyotga joriy etish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar berilgan.

Kalit so‘zlar: topografik-geodezik ishlar, optimallashtirish, mehnat unumdorligi, GNSS, UAV, LiDAR, GIS, bulutli hisoblash, iqtisodiy samaradorlik.

Аннотация: В данной статье рассматриваются вопросы оптимизации затрат и повышения производительности труда при организации топографических и геодезических работ. Проанализированы возможности повышения эффективности полевых и фотосъемочных работ на основе интеграции современных цифровых технологий – GNSS, БПЛА, LiDAR и ГИС-систем. Результаты показывают, что внедрение автоматизированных систем измерения и анализа позволяет снизить производственные затраты на 25–35%, увеличить скорость обработки данных на 20–25% и повысить точность измерений на 30%. Также использование облачных вычислений и централизованной геобазы данных значительно повышает эффективность управления производственными процессами. В статье анализируются разработанные на основе зарубежного опыта подходы к технологической оптимизации и даются научно обоснованные рекомендации по их внедрению в отечественную практику.

Ключевые слова: топографические и геодезические работы, оптимизация, производительность труда, GNSS, БПЛА, LiDAR, ГИС, облачные вычисления, экономическая эффективность.

Abstract: This article discusses the issues of optimizing costs and increasing labor productivity in the organization of topographic and geodetic work. The study analyzed the possibilities of increasing the efficiency of field and camera work based on the integration of modern digital technologies - GNSS, UAV, LiDAR and GIS systems. The results show that by introducing automated measurement and analysis systems, it is possible to reduce production costs by 25–35 percent, increase data processing speed by 20–25 percent, and improve measurement accuracy by 30 percent. Also, the use of cloud computing and a centralized geodatabase significantly increases the efficiency of production process management. The article analyzes technological optimization approaches developed on the basis of foreign experience and provides scientifically based recommendations for their implementation in national practice.

Keywords: topographic and geodetic work, optimization, labor productivity, GNSS, UAV, LiDAR, GIS, cloud computing, economic efficiency.


References

1. Mavlonov R. X. Sun’iy yo‘ldosh ma’lumotlari asosida o‘simlik biomassasini baholashning matematik modeli. — Toshkent: TAYI, 2019. — 112 b.

2. To‘xtayev B. M. Geodeziya va kartografiyada raqamli texnologiyalar: o‘quv qo‘llanma. — Toshkent: Geoinform Press, 2020. — 156 b.

3. Zamonaviy geodezik o‘lchash usullari: xalqaro tajriba va amaliyot / Mas’ul muharrir A. A. Abdurahmonov. — Moskva: Nedra, 2018. — 214 b.

4. Qosimov O. A., Xakimova K. R. Topografik ishlarni avtomatlashtirishda GNSS va UAV texnologiyalarining qo‘llanilishi // Geodeziya va kartografiya jurnali. — 2021. — №4. — B. 8–12.

5. Smith J., Brown D. Optimization of geodetic survey costs using GNSS and LiDAR technologies // Surveying and Land Information Science. — 2020. — Vol. 79, No. 3. — P. 145–154.

6. Abdujabborova M. R. Geodezik o‘lchashlarda mehnat unumdorligini oshirishning iqtisodiy asoslari // O‘zbekiston geoinformatsion tizimlari axborotnomasi. — 2022. — №2. — B. 6–9.

7. United Nations Committee of Experts on Global Geospatial Information Management (UN GGIM). Future trends in geospatial information management: The five to ten year vision. — New York: United Nations, 2022. — 42 p.

Most read articles by the same author(s)