TIBBIYOT VA PEDAGOGIKA FANLARIDAGI AYOL OLIMALARNING GLOBAL VA MILLIY MIQYOSDAGI YUTUQLARI
Y.X.Nazarova
Fargʻona jamoat salomatligi tibbiyot instituti
O.O.Ergashova
Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti
Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada tibbiyot va pedagogika fanlari sohalarida faoliyat yuritayotgan ayol olimalarning global va milliy (O‘zbekiston) miqyosdagizaharli faoliyati, ilmiy-pedagogik yutuqlari va jamiyat taraqqiyotidagi o‘rni tadqiq etilgan. Tadqiqotda meta-tahlii, komparativ, statistik va biografik usullar qo‘llanilib, global miqyosda Nobel mukofoti laureatlari va xalqaro e'tirofga ega bo‘lgan ayol olimlar, shuningdek O‘zbekistonda mustaqillik davrida yetishib chiqqan ayol tibbiyot va pedagogika olimlarining yutuqlari tahlil qilingan. Natijalarga ko‘ra, ayol olimalar tibbiyotda genetika, nevrologiya, immunologiya, pedagogikada ta'lim psixologiyasi, ta'lim texnologiyalari va ta'lim siyosati sohalarida muhim kashfiyotlar va innovatsion yondashuvlar ishlab chiqqanlar. O‘zbekiston kontekstida ayol olimalarning ilmiy salohiyati to‘liq ro‘yobga chiqmaganligi, rahbarlik lavozimlarida cheklangan vakilligi aniqlangan. Tadqiqot gender tengligini hisobga olgan holda ilmiy salohiyatni rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar taklif etadi.
Kalit so‘zlar: Ayol olimlar, tibbiyot fanlari, pedagogika fanlari, global yutuqlar, milliy miqyos, gender tengligi, ilmiy salohiyat, O‘zbekiston, innovatsion tadqiqotlar, ilmiy maktablar.
Аннотатция: В данной статье исследуются достижения женщин-учёных в сферах медицины и педагогики на глобальном и национальном (Узбекистан) уровнях. В исследовании используются методы мета-анализа, компаративный, статистический и биографический методы для анализа достижений женщин-учёных, получивших мировое признание, включая лауреатов Нобелевской премии, а также женщин-исследователей в области медицины и педагогики, проявивших себя в Узбекистане в период независимости. Результаты показывают, что женщины-учёные внесли значительный вклад в развитие медицины (генетика, неврология, иммунология) и педагогики (педагогическая психология, образовательные технологии, образовательная политика). В узбекском контексте выявлено, что научный потенциал женщин-исследователей не реализован полностью, с ограниченным представительством на руководящих должностях. Исследование предлагает практические рекомендации по развитию научного потенциала с учётом принципов гендерного равенства.
Ключевые слова: Женщины-ученые, медицинские науки, педагогические науки, глобальные достижения, национальный масштаб, гендерное равенство, научный потенциал, Узбекистан, инновационные исследования, научные школы
Abstract: This article examines the achievements of women scientists in the fields of medicine and pedagogy at global and national (Uzbekistan) levels. The study employs meta-analysis, comparative, statistical and biographical methods to analyze the accomplishments of globally recognized women scientists, including Nobel laureates, as well as women researchers in medicine and pedagogy who have emerged in Uzbekistan during the independence period. Results indicate that women scientists have made significant discoveries and developed innovative approaches in medicine (genetics, neurology, immunology) and pedagogy (educational psychology, educational technology, education policy). In the Uzbek context, it was found that the scientific potential of women researchers is not fully realized, with limited representation in leadership positions. The study offers practical recommendations for developing scientific potential while considering gender equality principles.
Keywords: Women scientists, medical sciences, pedagogical sciences, global achievements, national scale, gender equality, scientific potential, Uzbekistan, innovative research, scientific schools
References
1. Аминова М.Н. Инновационные образовательные технологии в современной педагогике: теория и практика. – Т.: Fan va texnologiya, 2021. – 245 с.
2. Dweck C.S. Mindset: The New Psychology of Success. – New York: Random House, 2016. – 301 p.
3. Gʻofurova D.T. Maktabgacha ta'lim tizimini isloh qilish: muammo va yechimlar. – Toshkent: Oʻqituvchi, 2020. – 187 б
