HAYRA T UL-ABROR DOSTONIDA TARIXIY SIYMOLARNING FALSAFIY-ILMIY TALQINI

A.R. Isakulova

Navoiy innovatsiyalar universiteti


Abstract

Annotatsiya:  Mazkur maqolada Alisher Navoiyning “Hayrat ul-abror” dostonida tarixiy siymolarning  falsafiy va ilmiy talqini tahlil qilingan. Maqolada bu siymolar nafaqat tarixiy real shaxslar sifatida, balki komil inson fazilatlarining badiiy- falsafiy modeli sifatida  yondashilganidek, ularning ilm-marifat, tasavvuf, axloq va adolat borasidagi qarashlari doston g‘oyaviy tizimiga qanday xizmat qilishi ilmiy asosda ko‘rsatilib beriladi. Navoiy siymolarni madh etish orqali  jamiyatning ma’naviy barkamolligiga doir universal g‘oyalarni ilgari suradi hamda  ma’rifat, poklik va adolatga chorlovchi falsafiy-didaktik modelini yaratadi.

Abstract: This article analyzes the philosophical and scholarly interpretation of historical figures in Alisher Navoi’s Hayrat ul-abror. It examines these personalities not only as real historical individuals but also as artistic-philosophical models of the perfect human. The study demonstrates, on a scientific basis, how their views on knowledge, mysticism, ethics, and justice contribute to the ideological structure of the poem. The analysis shows that by praising these figures, Navoi promotes universal ideas related to the spiritual maturity of society and constructs a philosophical-didactic model that calls readers to enlightenment, purity, and justice.

Аннотация: В данной статье анализируется философская и научная интерпретация исторических личностей в поэме Алишера Навои «Айрат аль-аброр». Эти личности рассматриваются не только как реальные исторические личности, но и как художественно-философские модели совершенного человека. Исследование на научной основе демонстрирует, как их взгляды на знание, мистицизм, этику и справедливость способствуют идеологической структуре поэмы. Анализ показывает, что, восхваляя эти фигуры, Навои продвигает универсальные идеи, связанные с духовной зрелостью общества, и строит философско-дидактическую модель, призывающую читателей к просветлению, чистоте и справедливости.

Kalit so‘zlar: Tarixiy siymo, falsafiy-ilmiy talqin, komil inson, ilm-marifat, adolat konsepsiyasi,  hukmdorlik modeli.

Keywords: Historical figure, philosophical-scientific interpretation, perfect human, knowledge and enlightenment, concept of justice, model of leadership.

Ключевые слова: Историческая личность, философско-научная интерпретация, совершенный человек, знание, концепция справедливости, модель управления.


References

1. Navoiy A. Hayrat ul-abror.-Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot -matbaa ijodiy uyi, 2006.-290b.

2. Navoiy A. Mukammal asarlar to‘plami.1-jild. Toshkent: “Fan”, 1987.

3. Fariduddin Attor.Tazkirat ul-avliyo-Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot -matbaa ijodiy uyi, 2013.

4. Hayitmetov A. “Navoiyxonlik suhbatlari”-Toshkent: “O‘qituvchi”, 1993.

5. Muhiddinov M. Komil inson-adabiyot ideali-Toshkent: Manaviyat, 2005.

6. Rustamov A. Navoiyning badiiy mahorati.-Toshkent:Adabiyot san’at nashriyoti, 1979.

Most read articles by the same author(s)